SAFE w Polsce – 43,7 mld euro na inwestycje w obronność

Połączone senackie komisje we wtorek zajęły się uchwaloną w piątek przez Sejm ustawą, która pozwolić ma na wdrożenie programu SAFE, czyli unijnego programu pożyczek na szybkie inwestycje w obronność; Polska złożyła zaakceptowany przez instytucje unijne wniosek na sfinansowanie 139 projektów, który opiewa łącznie ok. 43,7 mld euro.

Ustawa o SAFE przewiduje stworzenie specjalnego funduszu zarządzanego przez BGK, który pozwoli na obsługę środków z SAFE i ich wydawanie przez MON, a także - w mniejszym stopniu - MSWiA i resort infrastruktury, które również mają skorzystać ze środków na sfinansowanie inwestycji, takich jak kluczowe dla obronności drogi. Większość pieniędzy ma jednak zostać przeznaczone na zakupy sprzętu wojskowego powstającego przede wszystkim w polskich zakładach - według deklaracji rządu do polskich zakładów ma trafić nawet 89 proc. środków. „Lista zakupów” została przygotowana - jak informuje resort - przez Sztab Generalny Wojska Polskiego i odpowiedzialną za zakupy sprzętu dla wojska Agencję Uzbrojenia.

Pożyczki SAFE nie obciążą budżetu MON ani rezerw celowych

Podczas wtorkowego posiedzenia senatorowie z dwóch komisji opowiedzieli się za złożoną przez grupę senatorów koalicji rządzącej poprawką, w myśl której pożyczka z SAFE - zarówno kapitał, jak i odsetki - nie będzie spłacana z części budżetu przeznaczonej na obronę narodową. Poprawka wprowadza też związaną z tym zmianę do ustawy o finansach publicznych - tak, by wydatki związane ze spłatą SAFE nie były wliczane do sumy rezerw celowych budżetu państwa, które nie mogą przekroczyć 5 proc. całkowitych zaplanowanych w budżecie wydatków.

O przyjęcie takiej poprawki apelował do senatorów obecny na posiedzeniu komisji wiceszef MON Cezary Tomczyk, który podkreślał, że resortowi zależy na zabezpieczeniu własnego interesu i możliwości pełnego dysponowania swoimi środkami - które, zgodnie z ustawą o obronie Ojczyzny, co roku mają wynosić co najmniej 3 proc. PKB państwa.

W trakcie dyskusji na komisji senator Wojciech Skurkiewicz (PiS) złożył wniosek o odrzucenie ustawy w całości, nie uzyskał on jednak poparcia posłów komisji; w tej sytuacji Skurkiewicz zapowiedział złożenie wniosku mniejszości. Jak argumentował, senatorowie nie otrzymali przed posiedzeniem komisji dostępu do powiązanych z ustawą o SAFE niejawnych materiałów - w tym m.in. listy projektów, które mają być sfinansowane z SAFE.

Przewodniczący komisji Kazimierz Kleina przekazał, że zgodnie z informacją marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej senatorowie otrzymają dostęp do tych materiałów jeszcze we wtorek po południu.

Inwestycje w polski przemysł obronny i sprzęt wojskowy

Tomczyk zapewnił natomiast, że Sztab Generalny pracuje nad możliwie pełną jawną informacją o projektach, które znalazły się na liście finansowania z SAFE. Jak mówił, znacząca większość z pieniędzy pozyskanych z SAFE ma zostać zainwestowana w działających w Polsce zakładach, tak, by rozwinęły one swoje zdolności produkcyjne pozwalające np. nie tylko na zaspokojenie potrzeb Wojska Polskiego, ale także dużo szerzy niż obecnie eksport sprzętu, w tym bojowych wozów piechoty Borsuk, armatohaubic Krab czy karabinków Grot.

Senatorowie opozycji pytali też m.in. o kwestie oprocentowania unijnej pożyczki, a także wpływ programu SAFE - z którego środki mają być wydawane przede wszystkim w Europie - na zakupy m.in. w USA. Odnosząc się do tego drugiego pytania, Tomczyk podkreślił, że wojsko będzie kupować sprzęt z tych kierunków, z których będzie on potrzebny; zaznaczył jednak, że obecnie niezmienne są realizowane wielkie kontrakty na zakupy z USA, jak zamówienie 96 śmigłowców bojowych AH-64E Apache. Dodał, że w tym roku wydatki na sprzęt z USA wyniosą ok. 15 mld zł, a w przyszłym - ok 30 mld zł.

Z kolei reprezentant Ministerstwa Finansów tłumaczył, że oprocentowanie pożyczek z SAFE jest co roku ustalane na podstawie warunków, w jakich działa Komisja Europejska. Jak wskazał, KE korzysta obecnie z bardzo wysokich ratingów, co pozwala na zaciąganie korzystnie oprocentowanych pożyczek - obecnie to oprocentowanie wynosi - jak mówił - 3,17 proc. Tomczyk zapewnił również, że w sprzyjających warunkach możliwa będzie wcześniejsza spłata zaciągniętych zobowiązań.

Harmonogram wdrożenia SAFE i dalsze prace w Senacie

Teraz ustawa - wraz z zaproponowaną przez połączone komisje poprawką - trafi na plenarne posiedzenie Senatu, które rozpoczyna się w środę. Jak podkreślają jej autorzy, jej szybkie przyjęcie i wejście w życie jest istotne, gdyż zawarcie umowy z KE planowane jest już na połowę marca. Swoje wątpliwości do projektu zgłasza jednak opozycja, a także prezydent Karol Nawrocki, który wskazywał m.in. na potrzebę wprowadzenia do ustawy zabezpieczeń antykorupcyjnych. Zapowiedział też konkretne propozycje poprawek, które według niego powinny zostać uwzględnione w ustawie.(PAP)

mml/ ugw/