Do 28 stycznia trwają konsultacje społeczne założeń programów termomodernizacyjnych dla szkół, szpitali i bloków na terenach wiejskich.

W puli dla samorządów jest dostępne 3,5 mld zł. Swoje uwagi do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zgłosił m.in. Związek Powiatów Polskich (ZPP).

Zapisy o szpitalach do poprawki

ZPP ma zastrzeżenia do części programu adresowanej do szpitali. Zakłada ona poprawę efektywności energetycznej budynków szpitalnych przez realizację kompleksowych modernizacji zmniejszających zużycie energii i emisji gazów cieplarnianych z zastosowaniem odnawialnych źródeł energii. Planowany budżet w formie dotacji i pożyczek to 1 mld zł. Beneficjentami programu mogą być jednostki samorządu terytorialnego nadzorujące nie tylko samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, ale szpitale-spółki prawa handlowego. Jednak zgodnie z zapisami przedstawionego do konsultacji dokumentu, ubiegająca się o dofinansowanie JST musi być jedynym udziałowcem lub akcjonariuszem podmiotu leczniczego zorganizowanego w formie spółki z o.o. lub spółki akcyjnej. Zgodnie z innym zapisem, inwestycja zaś musi być realizowana w budynkach szpitali, gdzie samorząd posiada 100 proc. akcji.

ZPP podkreśla, że art. 6 ust. 9 ustawy z 11 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 450) dopuszcza posiadanie przez JST mniejszej niż 100 proc. liczby udziałów lub akcji, a zatem zapis pozbawia takie samorządy szans na start w konkursie o dotacje. Ponadto warunki konkursowe zaproponowane przez NFOŚiGW uniemożliwiają ubieganie się o dofinansowanie więcej niż jednej jednostce samorządu terytorialnego (nawet gdy łącznie mają 100 proc. udziałów lub akcji).

- Zwracamy uwagę, że ostatnia nowelizacja ustawy o działalności leczniczej, która weszła w życie 17 września 2025 r., zachęca do tego, żeby konsolidować szpitale, również w przypadku, gdy obecnie podmioty te posiadają różnych właścicieli – podkreśla ZPP. Związek zaproponował więc inny zapis, zgodnie z którym beneficjentem programu mogłyby być JST posiadające nie mniej niż 51 proc. udziałów lub akcji w szpitalach-spółkach.

Samodzielny udział szpitali w programie

Powiaty zaproponowały także, aby samorządy miały wybór, czy same będą chciały składać wnioski, czy też w przypadku SP ZOZ i spółek prawa handlowego o dotacje aplikować będą bezpośrednio same szpitale, czego obecnie dokument nie przewiduje.

- Należy zaznaczyć, że zarówno SP ZOZ, jak i spółka posiadają osobowość prawną z punktu widzenia przepisów prawa cywilnego, ale również ustawy o finansach publicznych stanowią odrębne od samorządów byty prawne. Ponadto zwracamy uwagę, że część samorządów może mieć problem z udziałem w programie z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 243 ustawy o finansach publicznych (reguła ograniczająca zadłużanie się JST) – podkreśla ZPP.

Powiaty chcą też mieć pewność, że inwestycjami będzie można objąć nie tylko budynki szpitalne, ale również inne, w których znajdują się przychodnie, zakłady i inne komórki organizacyjne danego podmiotu.

Dlatego proponują rozszerzenie tytułu projektu oraz wprowadzenie poprawek w dalszej części dokumentu, gdzie znajduje się zapis mówiący o poprawie efektywności budynków samorządowych podmiotów leczniczych prowadzących szpitale.