Kronika prawa 26.01.2026

Ustawa budżetowa na rok 2026 z 9 stycznia 2026 r. Poz. 62

Weszła w życie

z dniem ogłoszenia, z mocą od 1 stycznia 2026 r.

Omówienie: Ustalono łączną kwotę podatkowych i niepodatkowych dochodów budżetu państwa w wysokości 647 200 000 tys. zł. Natomiast łączną kwotę wydatków budżetu państwa określono na 918 940 000 tys. zł.

Ponadto ustalono kwotę planowanych wydatków organów i jednostek, o których mowa w odpowiednich przepisach ustawy o finansach publicznych, określonych w ustawie państwowych osób prawnych, a także funduszy utworzonych, powierzonych lub przekazanych Bankowi Gospodarstwa Krajowego na podstawie odrębnych ustaw, w wysokości 2 045 705 129 tys. zł.

Deficyt budżetu państwa określono na dzień 31 grudnia 2026 r. na kwotę nie większą niż 271 740 000 tys. zł.

Ustalono również łączną kwotę prognozowanych dochodów budżetu środków europejskich w wysokości 137 906 803 tys. zł. Określono także łączną kwotę planowanych wydatków budżetu środków europejskich wynoszącą 174 111 511 tys. zł. Wynik budżetu środków europejskich ustalono na – 36 204 708 tys. zł.

Przyrost zadłużenia na dzień 31 grudnia 2026 r. z tytułu zaciągniętych i spłaconych kredytów lub pożyczek oraz emisji i spłaty skarbowych papierów wartościowych nie może przekroczyć kwoty 510 000 000 tys. zł, przy czym przez spłatę:

• kredytów lub pożyczek należy rozumieć terminowe i przedterminowe spłaty kapitału;
• papierów wartościowych należy rozumieć w szczególności ich wykup, przedterminowy wykup, wcześniejszy wykup, odkup oraz zamianę.

Wyżej wymieniony limit nie ma zastosowania do emisji skarbowych papierów wartościowych przeznaczonych na przedterminową spłatę, wykup lub zamianę innych niż skarbowe papiery wartościowe zobowiązań Skarbu Państwa, a także na wykonanie zobowiązań Skarbu Państwa wynikających z ustaw, orzeczeń sądów lub innych tytułów. Wartość nominalna nowo wyemitowanych skarbowych papierów wartościowych na te cele nie może przekroczyć kwoty 19 000 000 tys. zł.

Poręczenia i gwarancje mogą być udzielane przez Skarb Państwa do łącznej kwoty 200 000 000 tys. zł.

Ustalono limit łącznych zobowiązań Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A. z tytułu ubezpieczeń gwarantowanych przez Skarb Państwa. Wynosi on 77 000 000 tys. zł.

Upoważniono ministra finansów do:

• dokonywania ze środków budżetu państwa wypłat z tytułu kredytów i pożyczek udzielanych na podstawie umów międzynarodowych rządom innych państw – do kwoty 2 300 000 tys. zł;
• udzielania ze środków budżetu państwa pożyczek dla: Banku Gospodarstwa Krajowego na zwiększenie funduszy własnych – do kwoty 2 000 000 tys. zł; Bankowego Funduszu Gwarancyjnego – do kwoty 24 000 000 tys. zł; jednostek samorządu terytorialnego w ramach postępowania naprawczego lub ostrożnościowego – do kwoty 500 000 tys. zł; Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych S.A. – na gwarantowane przez Skarb Państwa pokrycie dokonywanych przez tę spółkę wydatków – do kwoty 948 441 tys. zł; Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na wypłatę świadczeń gwarantowanych przez państwo – do kwoty 12 000 000 tys. zł.

Ustawa przewiduje utworzenie ogólnej rezerwy budżetowej w wysokości 500 000 tys. zł.

Prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ma wynieść 103 proc.

Natomiast prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów ma wynieść 103,3 proc.

Dziennik Ustaw z 21 stycznia 2026 r.

Opłata egzaminacyjna

Obwieszczenie ministra sprawiedliwości z 13 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia ministra sprawiedliwości w sprawie wysokości opłaty egzaminacyjnej za udział w egzaminie notarialnym Poz. 63

Status państwowego instytutu badawczego

Rozporządzenie Rady Ministrów z 15 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania Ośrodkowi Przetwarzania Informacji statusu państwowego instytutu badawczego Poz. 64

Wejdzie w życie

po upływie 14 dni od ogłoszenia, tj. 5 lutego 2026 r.

Omówienie: Ośrodkowi Przetwarzania Informacji z siedzibą w Warszawie, nazywanemu dalej „Instytutem”, nadany zostaje status państwowego instytutu badawczego. Instytut używa nazwy „Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy”, a w stosunkach z zagranicą – nazwy w języku angielskim „National Information Processing Institute – National Research Institute”. Instytut może używać skróconych nazw „OPI – Państwowy Instytut Badawczy”, „OPI PIB” lub „OPI”, a w stosunkach z zagranicą – skróconej nazwy „OPI – National Research Institute”.

Nadzór nad Instytutem sprawuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. Zgodnie z nowymi regulacjami źródłem finansowania zadań Instytutu są m.in. środki finansowe pozyskiwane na realizację projektów finansowanych z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz Narodowego Centrum Nauki. Dysponentem środków budżetowych przeznaczonych na realizację zadań, o których mowa w odpowiednich regulacjach rozporządzenia, jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.

Zasady gospodarki finansowej

Obwieszczenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 14 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej Funduszu Wsparcia Policji Poz. 65

Państwowa Straż Pożarna

Obwieszczenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 14 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie rodzaju placówek, do których może być skierowany strażak Państwowej Straży Pożarnej, oraz należności pieniężnych przysługujących w przypadkach skierowania strażaka do szkoły, na przeszkolenie lub na studia Poz. 66

Dziennik Ustaw z 22 stycznia 2026 r.

Ruch kolejowy

Rozporządzenie ministra infrastruktury z 13 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych Poz. 67

Wejdzie w życie

po upływie 14 dni od ogłoszenia, tj. 6 lutego 2026 r.

Omówienie: Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem komisja egzaminacyjna przeprowadza egzamin kwalifikacyjny na wniosek pracodawcy o jego przeprowadzenie.

Egzamin kwalifikacyjny składa się z egzaminu teoretycznego oraz z egzaminu praktycznego.

Rozporządzenie przewiduje, że egzamin teoretyczny obejmuje sprawdzenie wiadomości i umiejętności określonych wymaganiami dla danego stanowiska kolejowego. Natomiast zgodnie z nowymi przepisami część pisemną egzaminu teoretycznego w formie testu uważa się za zdaną, jeżeli uzyskano co najmniej 2/3 punktów możliwych do uzyskania w danym zestawie pytań oraz maksymalną liczbę punktów z pytań dotyczących zakresu sygnalizacji kolejowej.

Warunkiem dopuszczenia pracowników do wykonywania czynności na danym stanowisku kolejowym jest uzyskanie przez nich autoryzacji przeprowadzanej przez pracodawcę.

Autoryzację przeprowadza się:

• przed dopuszczeniem do wykonywania samodzielnie czynności na danym stanowisku kolejowym;
• w przypadku wprowadzenia zmian organizacyjnych lub technicznych mających wpływ na sposób wykonywania czynności na danym stanowisku kolejowym;
• w przypadku zmiany miejsca pracy, typu pojazdu kolejowego lub rozszerzenia uprawnień na nowy typ pojazdu kolejowego.

(Ostatni z wyżej wymienionych przepisów – w zakresie dotyczącym typu pojazdu kolejowego oraz rozszerzenia uprawnień na nowy typ pojazdu kolejowego – stosuje się tylko do stanowisk prowadzącego pojazdy kolejowe oraz kierownika pociągu).

Ponadto dodane zostało unormowanie, które dopuszcza przeprowadzenie autoryzacji dla rodzaju pojazdu kolejowego na wiele typów pojazdów kolejowych o podobnej konstrukcji.

Nowe regulacje przewidują m.in., że egzamin weryfikacyjny przeprowadza się m.in. w przypadku, gdy:

• pracownik nie uzyskał wyniku pozytywnego na egzaminie okresowym;
• pracodawca stwierdzi konieczność przeprowadzenia egzaminu u pracownika, który posiadał kwalifikacje do wykonywania czynności na stanowisku kolejowym u innego pracodawcy;
• minęło więcej niż cztery lata od ostatniego egzaminu na świadectwo maszynisty lub ostatniego sprawdzianu wiedzy i umiejętności maszynisty – w przypadku wydawania prawa kierowania pojazdem kolejowym pracownikom, o których mowa w odpowiednich unormowaniach rozporządzenia.

Ponadto zgodnie z nowymi przepisami za przeprowadzenie egzaminu kwalifikacyjnego, egzaminu weryfikacyjnego oraz egzaminu kwalifikacyjnego poprawkowego kierujący wniosek uiszcza opłatę egzaminacyjną w wysokości 120 zł za każdą osobę zgłoszoną do egzaminu.

Odnawialne źródła energii

Obwieszczenie marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 4 grudnia 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o odnawialnych źródłach energii Poz. 68

Prawo geologiczne i górnicze

Obwieszczenie marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 9 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo geologiczne i górnicze Poz. 69

Program pilotażowy

Obwieszczenie ministra zdrowia z 13 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie programu pilotażowego w zakresie koordynowanej opieki medycznej nad chorymi z neurofibromatozami oraz pokrewnymi im rasopatiami Poz. 70

Monitor Polski z 20 stycznia 2026 r.

Średnia krajowa cena skupu pszenicy

Obwieszczenie prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 19 stycznia 2026 r. w sprawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy za okres 11 kwartałów poprzedzających pierwsze półrocze 2026 r. Poz. 94

Omówienie: Przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa przewidują m.in., że należność z tytułu czynszu określonego w umowie jako równowartość pieniężna odpowiedniej ilości pszenicy ustala się na podstawie średniej krajowej ceny jej skupu za 11 kwartałów poprzedzających półrocze roku kalendarzowego, w którym przypada termin płatności czynszu.

Zgodnie z omawianym obwieszczeniem, średnia krajowa cena skupu pszenicy za okres 11 kwartałów poprzedzających pierwsze półrocze 2026 r. wyniosła 84,45 zł za 1 dt. ©℗