Skarga katyńska przed Trybunałem w Strasburgu: możliwa ugoda z Rosją

"Sprawę katyńską może zakończyć ugoda. W jej ramach oczekujemy odtajnienia całej dokumentacji śledztwa nr 159 w sprawie zbrodni katyńskiej prowadzonego w latach 1990-2004 przez rosyjską Główną Prokuraturę Wojskową oraz rehabilitacji o charakterze prawnym wszystkich ofiar Katynia" - powiedział Kamiński.

Podkreślił też, że gdyby władze Rosji dokonały odtajnienia i rehabilitacji, to wówczas "przestałyby istnieć powody do utrzymywania sprawy katyńskiej przed Trybunałem w Strasburgu".

Kamiński wspólnie z innymi prawnikami reprezentuje przed strasburskim Trybunałem m.in. Witomiłę Wołk-Jezierską i 12 innych krewnych oficerów zamordowanych w 1940 r., którzy oskarżyli władze Rosji o złamanie przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Wśród najważniejszych zarzutów są: brak w Rosji skutecznego postępowania wyjaśniającego zbrodnię katyńską (art. 2 Konwencji) oraz poniżające traktowanie krewnych ofiar zbrodni katyńskiej (art. 3), m.in. poprzez negowanie zbrodni katyńskiej jako historycznego faktu w wyrokach rosyjskich sądów.

Rehabilitacja o charakterze prawnym otwiera drogę do możliwych odszkodowań finansowych ze strony Rosji

Według prawnika, brak odtajnienia i rehabilitacji naraża Rosję na przegrany proces w strasburskim Trybunale, a w efekcie jego prawne konsekwencje m.in. obowiązek ścigania żyjących sprawców zbrodni katyńskiej oraz wyjaśnienia wszystkich jej okoliczności łącznie z ujawnieniem ich.

Zaznaczył też, że warunki proponowane Rosji przez stronę polską łączą się z wcześniejszym apelem do władz rosyjskich, sformułowanym po katastrofie lotniczej z 10 kwietnia pod Smoleńskiem, w której zginęła para prezydencka i 94 innych ofiar. Z apelem tym - o uznanie wniosków krewnych ofiar z Katynia - wystąpili wszyscy prawnicy reprezentujący rodziny ofiar przed strasburskim Trybunałem: Ireneusz Kamiński, Roman Nowosielski i Bartłomiej Sochański z Polski oraz Anna Stawickaja i Roman Karpinskij z Rosji.

Rehabilitacja o charakterze prawnym otwiera drogę do możliwych odszkodowań finansowych ze strony Rosji na rzecz rodzin ofiar zbrodni katyńskiej. Rodziny jednak deklarują, że nie będą się takich odszkodowań domagać. "Rodziny nie chcą występować z jakimikolwiek roszczeniami finansowymi dotyczącymi zbrodni katyńskiej wobec Federacji Rosyjskiej, ale nie zmienią swojego stanowiska, że jedynie rehabilitacja o charakterze prawnym może te osoby satysfakcjonować" - podkreślił Kamiński.

"W Trybunale sprawa mordu NKWD na 22 tys. obywatelach polskich w Katyniu, Charkowie i Kalininie w 1940 r. ma charakter priorytetowy"

Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu zajmie się skargą katyńską prawdopodobnie już we wrześniu. W dokumencie Trybunału w Strasburgu, który potwierdza otrzymanie przez niego odpowiedzi polskich prawników na stanowisko Rosji z 19 marca w sprawie skargi katyńskiej, wskazuje się, że "Trybunał zajmie się skargą katyńską na jednym z pierwszych posiedzeń po uzyskaniu całej dokumentacji w tej sprawie".

"W Trybunale sprawa mordu NKWD na 22 tys. obywatelach polskich w Katyniu, Charkowie i Kalininie w 1940 r. ma charakter priorytetowy. To oznacza, że już po wakacjach możemy spodziewać się pierwszych decyzji o tym, co dalej z postępowaniem katyńskim" - tłumaczył Kamiński.

Z uwagi na bardzo istotne i skomplikowane kwestie prawne związane m.in. z kwalifikacją prawną zbrodni katyńskiej, które na forum w Strasburgu pojawią się po raz pierwszy, strasburscy sędziowie mogą podjąć decyzję o przekazaniu sprawy Wielkiej Izbie Trybunału, czyli 17 sędziom, którzy orzekają w największych toczonych tam sprawach.