Transkrypcja zagranicznych małżeństw osób tej samej płci – nowe przepisy

Polska przygotowuje zmiany w dokumentach stanu cywilnego w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który zobowiązuje państwa członkowskie do uznawania małżeństw osób tej samej płci zawartych legalnie w innych krajach UE. Projekt rozporządzenia zmieniającego wzory dokumentów rejestracji stanu cywilnego został skierowany na ścieżkę rządową.

Jak poinformowało Ministerstwo Cyfryzacji w przesłanym PAP komunikacie, projektowane zmiany mają umożliwić praktyczne wdrożenie wyroku TSUE z 25 listopada 2025 r. i dostosowanie polskich rejestrów do wymogów prawa unijnego. Chodzi m.in. o możliwość transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci oraz techniczne przygotowanie systemów administracyjnych.

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podkreślił, że działania rządu wynikają z obowiązku prawnego, a nie zmiany definicji małżeństwa w polskim prawie. „Polska ma obowiązek uznawać małżeństwa osób tej samej płci zawarte legalnie w innych krajach UE. To prawo, które musimy i chcemy stosować – wyrok TSUE jest jasny” – napisał Gawkowski na platformie X.

Dodał, że podpisane dokumenty rozpoczynają proces zmian wzorów aktów stanu cywilnego, tak aby państwo działało „sprawnie i równo wobec wszystkich obywateli”. „To prawo obywateli do równego traktowania, niezależnie od orientacji seksualnej. To kwestia godności, ale także stabilności życiowej rodzin, które już istnieją” – zaznaczył wicepremier.

W ocenie resortu cyfryzacji odmowa wpisu takich małżeństw do polskiego rejestru stanu cywilnego narusza prawo UE, w tym zasadę równego traktowania oraz swobodę przemieszczania się i osiedlania się obywateli Unii.

TSUE wskazał jednocześnie, że państwa członkowskie nie mają obowiązku wprowadzania małżeństw jednopłciowych do prawa krajowego, ale nie mogą odmówić uznania związków zawartych legalnie w innym kraju UE.

„Z perspektywy państwa obywatelskiego i prospołecznej polityki działamy szybko, rzeczowo i z poszanowaniem prawa. Wyrok TSUE to nie kwestia ideologii, to obowiązek prawny, którego Polska musi przestrzegać” – wskazał Krzysztof Gawkowski.

Po ogłoszeniu wyroku minister cyfryzacji polecił przygotowanie analizy prawnej i technicznej, która wskazała zakres niezbędnych zmian. Obecnie obowiązujące wzory dokumentów posługują się określeniami „kobieta” i „mężczyzna”, co uniemożliwia prawidłowe wpisanie małżeństw osób tej samej płci.

Neutralne określenia w aktach stanu cywilnego – „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”

Projekt rozporządzenia zakłada wprowadzenie neutralnych płciowo określeń, takich jak „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”, aktualizację rubryk dotyczących danych rodziców oraz dostosowanie zapisów dotyczących nazwisk małżonków w aktach i zaświadczeniach. Zmiany mają zapewnić zgodność z ustawą o aktach stanu cywilnego oraz unijnymi standardami, w tym rozporządzeniem 2016/1191.

Resort podkreślił, że dostosowanie dokumentów i systemów administracyjnych pozwoli zagwarantować obywatelom równe traktowanie, ułatwi korzystanie z praw związanych z małżeństwem – m.in. w zakresie świadczeń, ubezpieczeń i podatków – oraz uprości procedury urzędowe.

Sprawa transkrypcji zagranicznych małżeństw osób tej samej płci pozostaje także przedmiotem postępowań przed sądami administracyjnymi. W czwartek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odroczył rozpoznanie skargi dwóch kobiet, którym odmówiono transkrypcji aktu ich ślubu zawartego w Portugalii. Postępowanie ma zostać wznowione po rozstrzygnięciu podobnej sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, którego rozprawę wyznaczono na 20 marca.

Jak wyjaśnił przewodniczący składu sędziowskiego Jerzy Drwal, sąd uwzględnił wniosek pełnomocnika skarżących ze względu na „ważki charakter problematyki prawnej” oraz oczekiwane rozstrzygnięcie NSA. Skarga dotyczy decyzji kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Lublinie z października 2023 r., podtrzymanej następnie przez wojewodę lubelskiego, odmawiającej wpisania aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego.

Postępowanie przed WSA było wcześniej zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał Sprawiedliwości UE. W wyroku z 25 listopada 2025 r. TSUE orzekł, że państwa członkowskie UE mają obowiązek uznawać małżeństwa osób tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju UE, nawet jeśli prawo krajowe nie przewiduje takich związków. Po wyroku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazało, że dotyczy on technicznej kwestii transkrypcji dokumentów, a nie zmiany definicji małżeństwa w polskim prawie, zapowiadając analizy prawne i rekomendacje dla urzędów stanu cywilnego. (PAP)