Pacjenci często czekają tygodniami, a nawet miesiącami, na wizytę u specjalisty. Gdy już uda im się stanąć pod gabinetem czeka na nich kolejna, długa kolejka. Tymczasem istnieje szeroka grupa osób, które mogą dostać się do lekarza bez oczekiwania.. Nie jest to przywilej uznaniowy, lecz prawo zagwarantowane przepisami, które placówki medyczne mają obowiązek respektować. Kto należy do tej grupy?
Nie każdy pacjent musi czekać w długiej kolejce do lekarza. Ustawodawca jasno wskazuje, kto może skorzystać z pomocy medycznej w trybie natychmiastowym. Wśród osób uprzywilejowanych są m.in. pacjenci wpisani na krajowe listy oczekujących na przeszczepy komórek, tkanek lub narządów. Dla nich liczy się każda godzina – dlatego przepisy dają im bezwarunkowe pierwszeństwo w dostępie do świadczeń zdrowotnych związanych z przeszczepami.
Aby skorzystać z tego prawa, konieczne jest posiadanie przy sobie odpowiedniego dokumentu potwierdzającego wpis na listę. Placówka medyczna ma obowiązek przyjąć pacjenta niezwłocznie – lub, jeśli to niemożliwe, wyznaczyć najbliższy możliwy termin.
Jak działa system pierwszeństwa w NFZ?
Zasady dotyczące leczenia poza kolejnością są precyzyjnie określone. Każda placówka działająca w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia musi przyjąć osobę uprawnioną tego samego dnia, a jeśli nie ma takiej możliwości – w pierwszym możliwym terminie.
W przypadku ambulatoryjnej opieki specjalistycznej świadczenie musi być udzielone w ciągu siedmiu dni roboczych od momentu zgłoszenia. Dotyczy to zarówno wizyt u lekarzy, jak i badań diagnostycznych, zabiegów czy rehabilitacji.
Jeśli pacjent zgłasza się do szpitala, obowiązują te same reguły – powinien zostać przyjęty natychmiast lub mieć ustalony konkretny termin leczenia poza kolejnością.
Te osoby mogą pójść do lekarza bez kolejki!
Lista uprawnionych jest obszerna i obejmuje wiele grup społecznych – od kobiet w ciąży po zasłużonych dawców. Oto kategorie osób, które mają zagwarantowane pierwszeństwo:
- Kobiety w ciąży, które mają prawo do natychmiastowego dostępu do świadczeń zdrowotnych, badań i hospitalizacji;
- Zasłużeni Honorowi Dawcy Krwi i Zasłużeni Dawcy Przeszczepu, w uznaniu ich zasług dla zdrowia publicznego;
- Inwalidzi wojenni i wojskowi oraz kombatanci, którzy zyskali ustawowe prawo do leczenia poza kolejnością;
- Dawcy krwi, którzy oddali co najmniej trzy donacje krwi lub jej składników, w tym osocza po przebyciu COVID-19 w czasie stanu epidemii lub zagrożenia epidemicznego (od 14 marca 2020 r.);
- Żołnierze zastępczej służby wojskowej;
- Osoby deportowane do pracy przymusowej;
- Działacze opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowane z powodów politycznych;
- Żołnierze zawodowi, jeśli korzystają ze świadczeń w jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej;
- Weterani poszkodowani, a także żołnierze i pracownicy, u których stwierdzono co najmniej 30 proc. uszczerbku na zdrowiu;
- Osoby do 18. roku życia, u których stwierdzono ciężkie i nieodwracalne upośledzenie lub nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, powstałą w okresie prenatalnym lub podczas porodu;
- Osoby z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub te, które wymagają stałej opieki drugiej osoby.
Świadczenia zdrowotne bez kolejki – jak to działa w praktyce?
Prawo do leczenia poza kolejnością obejmuje wszystkie świadczenia gwarantowane w ramach NFZ. Oznacza to, że osoby uprawnione mogą szybciej uzyskać nie tylko wizytę u lekarza, ale też dostęp do badań diagnostycznych, zabiegów chirurgicznych, rehabilitacji czy hospitalizacji.
Placówki medyczne nie mogą odmówić takiego przyjęcia. Odmowa realizacji uprawnienia stanowi naruszenie prawa i może skutkować konsekwencjami administracyjnymi dla danego podmiotu leczniczego.
SOR i szpital – kiedy liczy się stan zdrowia
W Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych obowiązują odrębne zasady. Tam o kolejności przyjęć decyduje triaż, czyli ocena stanu zdrowia pacjenta. Priorytet mają osoby znajdujące się w stanie zagrożenia życia – niezależnie od tego, czy posiadają uprawnienia do leczenia bez kolejki.
Natomiast w przypadku hospitalizacji osób z ustawowym pierwszeństwem, szpital musi przyjąć pacjenta w trybie pilnym lub ustalić termin przyjęcia poza kolejnością.
Jak skorzystać z prawa do leczenia poza kolejnością
Aby skorzystać z przysługującego prawa, pacjent powinien poinformować rejestrację o posiadanych uprawnieniach już podczas zapisu na wizytę. Wymagane jest przedstawienie odpowiedniego dokumentu – np. legitymacji kombatanckiej, zaświadczenia o statusie honorowego dawcy krwi, orzeczenia o niepełnosprawności czy dokumentu potwierdzającego status weterana.
Brak okazania dokumentu może skutkować tym, że pacjent zostanie zapisany w zwykłej kolejce. Warto więc zawsze mieć przy sobie potwierdzenie uprawnień, szczególnie przy pierwszej wizycie w danej placówce.
Coraz dłuższe kolejki – prawo do pierwszeństwa ma realne znaczenie
Średni czas oczekiwania na wizytę u specjalisty w ramach NFZ przekracza w wielu przypadkach kilka miesięcy. Pacjenci kardiologiczni, endokrynologiczni czy ortopedyczni nierzadko czekają ponad pół roku. W takiej sytuacji znajomość własnych praw staje się kluczowa.
Lekarze podkreślają, że system pierwszeństwa to nie przywilej, lecz konieczność – sposób na zapewnienie szybszej pomocy osobom najbardziej potrzebującym. – Bez jasno określonych zasad wiele osób nie otrzymałoby pomocy na czas – zauważają przedstawiciele środowiska medycznego.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu