Po roku 1945 powszechna była wrogość i podejrzliwość wobec Niemców. Zastanawiano się, czy aby – po okresie okupacji Niemiec – nie nastąpi nawrót do polityki zbrojeń i przygotowań do kolejnej wojny. Niechęć i podejrzliwość budziła też Italia – państwo Mussoliniego, kolebka faszyzmu.
Z tych okoliczności zdawali sobie doskonale sprawę przywódcy rządów obu tych państw – Konrad Adenauer i Alcide de Gasperi. Dlatego też z entuzjazmem odnieśli się oni do propozycji francuskiego ministra spraw zagranicznych Roberta Schumana i jego bliskiego współpracownika Jeana Monneta dotyczących powojennej europejskiej współpracy gospodarczej.
Propozycje te poparli też przywódcy trzech małych i blisko współpracujących ze sobą państw: Belgii, Holandii i Luksemburga. W lipcu 1952 r. powstała Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS) – pierwsza organizacja integracyjna. Jej głównym organem wykonawczym była Wysoka Władza (High Authority), której przedstawiciele m.in. mieli prawo kontrolowania przedsiębiorstw przemysłów – hutniczego i węglowego – we wszystkich państwach członkowskich. Wspólnota miała duże znaczenie gospodarcze – sprzyjała wzrostowi wydobycia węgla i produkcji wyrobów hutniczych w państwach zniszczonych przez wojnę. Równocześnie – jak to sformułowano w traktacie założycielskim – zmierzała do zastąpienia historycznych europejskich rywalizacji przez „fuzję wspólnych interesów”. Przyczyniła się też do wzrostu zaufania pomiędzy niedawnymi wrogami. Godny podkreślenia jest fakt, że w przyjętych w 1957 r. dokumentach ustanawiających dalsze organizacje integracyjne – Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom), uprawnienia międzynarodowych organów wykonawczych nie były aż tak wielkie jak w przypadku EWWiS, chociaż skutecznie zapobiegały one dominacji Niemiec.