Gmina (podatnik VAT czynny) wynajmuje lokale użytkowe przedsiębiorcom. Zgodnie z obowiązującymi w gminie zasadami czynsz najmu powinien być płatny w terminie do 20. dnia za dany miesiąc na podstawie otrzymanej faktury. Z uwagi na to, że zdarzają się przypadki, iż najemcy po zakończeniu umowy najmu nie opróżniają wynajętych lokali, gmina zdecydowała o obciążaniu takich przedsiębiorców opłatami za bezumowne korzystania z przedmiotu najmu. Opłaty te są pobierane w wysokości ostatniego czynszu najmu i płatne także w terminie do 20. dnia za dany miesiąc. Umowa najmu lokalu biurowego zawarta z firmą X wygasła 31 października 2021 r. Pomiędzy gminą a firmą X nie zachodzą powiązania, o których mowa w art. 32 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT. Zgodnie z umową czynsz najmu wynosił 2000 zł plus należny VAT. Zgodnie z przyjętymi zasadami gmina zamierza do 20 listopada 2021 r. wystawić fakturę dla tej firmy za bezumowne korzystanie z lokalu biurowego. Gmina rozlicza VAT na podstawie pliku JPK_V7M. Czy postąpi prawidłowo, wystawiając fakturę dla firmy X? Jak gmina powinna rozliczyć VAT od tej opłaty za bez- umowne korzystanie z przedmiotu najmu?
Istota problemu sprowadza się do ustalenia, czy opłaty pobierane przez gminy z tytułu bezumownego korzystania z przedmiotu najmu (po zakończeniu trwania umowy najmu, w sytuacji gdy najemca nie opróżnia lokalu) powinny być opodatkowane VAT. W świetle praktyki organów podatkowych zasady opodatkowania VAT bezumownego korzystania z nieruchomości (np. gdy korzystający z lokalu mieszkalnego zajmuje go bez tytułu prawnego, tj. po wypowiedzeniu mu umowy najmu lokator nie opuszcza lokalu i w dalszym ciągu korzysta z objętej w posiadanie rzeczy) uzależnione są od okoliczności faktycznych. Co do zasady sytuacja ta pozostaje poza opodatkowaniem VAT. Jeżeli jednak okoliczności wskazują na dorozumianą, milczącą zgodę właściciela rzeczy na jej użytkowanie przez dotychczasowego użytkownika – czynność ta podlega opodatkowaniu jako świadczenie usług.