W spółce akcyjnej co do zasady nie można łączyć funkcji zarządczych z nadzorczymi. Prezes zarządu nie może być jednocześnie np. członkiem rady nadzorczej. Czy ten zakaz dotyczy też osób świadczących dla spółki usługi na podstawie umów cywilnoprawnych?

ikona lupy />
Dr Marcin Borkowski radca prawny w GWW / nieznane
Nie tylko członkowie zarządu spółek akcyjnych, lecz także prokurenci, likwidatorzy, kierownicy oddziału lub zakładu nie mogą jednocześnie zasiadać w radzie nadzorczej. Zakaz ten odnosi się też do zatrudnionych w spółkach głównych księgowych i radców prawnych. Rada nadzorcza kontroluje bowiem pracę osób zajmujących wymienione stanowiska. Trudno byłoby jej zachować niezależność, gdyby kontrolowany był jednocześnie członkiem organu kontrolującego.
Niedopuszczenie do łączenia funkcji nadzoru i zarządzania zapewnia efektywność i rzetelność wykonywania w spółce funkcji kontrolnych. Zapobiega sytuacji, w której osoby i organy byłyby jednocześnie oceniającymi i ocenianymi oraz nadzorującymi i nadzorowanymi. Zwrócono na to uwagę w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 30 sierpnia 2019 r. (sygn. akt I AGa 376/18). Sąd podkreślił, że zakaz łączenia określonych funkcji i stanowisk w spółce stosuje się również do takich osób, które podlegają bezpośrednio np. członkowi zarządu albo likwidatorowi. Zależność od członków zarządu może też dotyczyć m.in. osób świadczących usługi prawne dla spółki. W konsekwencji świadczące je osoby nie powinny wchodzić w skład rady nadzorczej, jeśli podlegają członkom zarządu.
Nie ma znaczenia podstawa prawna świadczenia takich usług. Podległość może bowiem wynikać z innych niż formalne źródeł i dotyczyć każdego jej rodzaju. Przez pojęcie zatrudnienie należy rozumieć nie tylko świadczenie pracy na podstawie umowy o pracę, lecz również takie, które znajduje swe umocowanie w stosunkach cywilnoprawnych (czyli np. w formie umowy zlecenia). Oznacza to, że badając faktyczną podległość, trzeba uwzględnić wszelkie okoliczności faktyczne związane ze świadczeniem na rzecz spółki usług przez daną osobę. Dotyczy to m.in. usług prawnych. ©℗
Not. KT