statystyki

wróć do działu: Praca

składki na ubezpieczenia społeczne

Są to świadczenia pieniężne, przymusowe, celowe, podstawowy przychód Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego finansowane są wypłaty świadczeń, m.in. emerytury, renty, zasiłki. Z uwagi na to, że ubezpieczenia społeczne obejmują: ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenia rentowe, ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa (chorobowe), ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (wypadkowe), wyróżnia się składki na takie ubezpieczenia.

Wysokość składek
Wysokości składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe wyrażone są w formie stopy procentowej, jednakowej dla wszystkich ubezpieczonych. Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe jest natomiast zróżnicowana dla poszczególnych płatników składek i ustalana w zależności od poziomu zagrożeń zawodowych i skutków tych zagrożeń. Zasady różnicowania stopy procentowej składek na ubezpieczenie wypadkowe określa ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i rozporządzenie w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków.

Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne
Emerytalne - 19,52 proc. podstawy wymiaru
Rentowe - 13 proc. podstawy wymiaru
Chorobowe - 2,45 proc. podstawy wymiaru
Wypadkowe - od 1.04.2006 r. – od 0,90 do 3,60 proc. podstawy wymiaru

Opłacanie i finansowanie składek
Składki są opłacane przez płatników składek. Kto jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne za danego ubezpieczonego, wynika z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, np. za pracownika składki opłaca pracodawca, natomiast osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłaca składki sama za siebie.
Podstawowe zasady (od których są wyjątki) finansowania składek są następujące:

* składki na ubezpieczenie emerytalne finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczony i płatnik składek,
* składki na ubezpieczenia rentowe finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczony i płatnik składek,
* składki na ubezpieczenie chorobowe finansują z własnych środków ubezpieczeni,
* składki na ubezpieczenie wypadkowe finansują z własnych środków płatnicy składek,
* osoby, które są płatnikami składek na własne ubezpieczenia, finansują z własnych środków całość należnych składek na ubezpieczenia społeczne.

Składki na ubezpieczenia społeczne trafiają na prowadzone przez ZUS dla każdego ubezpieczonego konto. Część składki na ubezpieczenie emerytalne finansowana przez ubezpieczonego (9,76 proc.) jest w całości przekazywana do ZUS albo dzielona między fundusz emerytalny a wybrany przez ubezpieczonego otwarty fundusz emerytalny. Podział składki i odprowadzenie do otwartego funduszu emerytalnego (7,3 proc.) jest obowiązkowy dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1968 r., a dobrowolny dla osób urodzonych w latach 1949–1968.

Termin opłacania składek
Składki na ubezpieczenia społeczne za dany miesiąc muszą być opłacone nie później niż:

* do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie,
* do 5 dnia następnego miesiąca – dla jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych,
* do 15 dnia następnego miesiąca – dla pozostałych płatników.

Twórcy i artyści opłacają składki za okres wykonywania działalności twórczej lub artystycznej przed dniem wydania decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców w terminie opłacania składek za miesiąc, w którym otrzymali decyzję.

Podstawa wymiaru składek
Składki na ubezpieczenia społeczne stanowią określony procent podstawy wymiaru, a ta jest różna w przypadku poszczególnych ubezpieczonych. Zasady ustalania podstawy wymiaru składek określone zostały w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Na przykład, dla pracowników podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w podstawie nie uwzględnia się jednak wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków, a także przychodów wymienionych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe – Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest limitowana w skali roku – nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy. Od nadwyżki ponad tę kwotę składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie są pobierane. Ograniczenie to nie dotyczy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe. Jednak dla osób, które podlegają ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie (np. zleceniobiorcy, dla których umowa zlecenia jest jedynym źródłem zarobkowania), podstawa wymiaru nie może przekraczać 250 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

Monika Bugaj-Wojciechowska

Podstawa prawna
* Rozdział 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.).
* Rozdział 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199, poz. 1673 z późn. zm.).
* Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 marca 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (Dz.U. nr 42, poz. 283).