Spór o Grenlandię się zaostrza. Premier największej wyspy świata apeluje do USA

Premier Grenlandii Jens-Frederik Nielsen wezwał Stany Zjednoczone do podjęcia „pełnego szacunku dialogu” w sprawie przyszłości wyspy, opartego na obowiązujących porozumieniach i kanałach dyplomatycznych. Szef autonomicznego rządu podziękował jednocześnie europejskim liderom za wspólne oświadczenie, w którym jasno wskazano, że prawo do decydowania o Grenlandii przysługuje wyłącznie Danii i samej wyspie. Wsparcie zadeklarowali m.in. przywódcy Francji, Niemiec, Włoch, Polski, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii oraz premier Danii.

Europa solidarna wobec grenlandzkich zakusów USA

Nielsen podkreślił, że europejska solidarność ma szczególne znaczenie w momencie, gdy podstawowe zasady prawa międzynarodowego są otwarcie kwestionowane, informuje tvn24.pl. Jego apel był jednocześnie odpowiedzią na coraz ostrzejszą narrację płynącą z Waszyngtonu, w której Grenlandia przedstawiana jest jako kluczowy element bezpieczeństwa USA, a nie autonomiczne terytorium z własnymi instytucjami politycznymi.

Napięcie dodatkowo podsyciły wypowiedzi doradcy Donalda Trumpa Stephena Millera, który publicznie zakwestionował zwierzchność Danii nad Grenlandią i zasugerował, że w „świecie rządzonym siłą” nikt nie przeciwstawi się amerykańskim roszczeniom. Wcześniej Trump mianował specjalnego wysłannika ds. Grenlandii i otwarcie mówił o potrzebie „włączenia” wyspy do USA, argumentując to względami obronnymi oraz obecnością chińskich i rosyjskich jednostek w regionie.

To nie pierwsze roszczenia wobec Grenlandii zgłaszane przez USA

Stany Zjednoczone interesują się Grenlandią od ponad stu lat, głównie ze względu na jej strategiczne położenie i zasoby. Po II wojnie światowej USA utrzymują w tym regionie bazy wojskowe na mocy umowy z Danią z 1951 r., a już wcześniej, w 1946 r., prezydent Harry Truman zaoferował Danii zakup wyspy za 100 mln dolarów — propozycja odrzucona przez Kopenhagę.

Historyczna rywalizacja o kartograficzne i polityczne zwierzchnictwo nad północno-wschodnią częścią Grenlandii miała również swój naukowy wymiar. W pierwszych dekadach XX wieku duńskie ekspedycje polarne, m.in. ekspedycja duńska kierowana przez Ludviga Myliusa-Erichsena (1906–1908) — miały na celu udowodnienie, że Grenlandia jest jedną, spójną wyspą, a nie złożoną z dwóch części oddzielonych kanałem (tzw. „Peary Channel”), który pojawiał się na amerykańskich mapach. Ostateczne wyniki tych badań potwierdziły pełną integralność lądu, co miało znaczenie dla legitymizacji duńskiej suwerenności nad wyspą i zapobiegło potencjalnym terytorialnym roszczeniom USA opartym na koncepcji odrębnej północnej jednostki geograficznej.