Ogólne kompetencje gminy w realizacji zadań związanych z drogami przewiduje art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym, z którego wynika, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania te obejmują sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego. Rzecz jasna, aby wykonywać zadania związane z drogami, gmina musi zlecać ich wykonywanie wyspecjalizowanym podmiotom gospodarczym, zawierając umowy o roboty budowlane będące następstwem udzielonych zamówień publicznych. Zapewne taka umowa łączy gminę i wskazaną firmę budowlaną. Umowa ma normatywne uzasadnienie w stosownych regulacjach prawnych kodeksu cywilnego, a mianowicie poświęcono jej odrębny rozdział. Z art. 647 k.c. m.in. wynika, że przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. Ponadto umowa o roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem (art. 648 k.c.).
Dla problemu czytelnika szczególne znaczenie ma jednak art. 652 k.c., który stanowi, że: „Jeżeli wykonawca przejął protokolarnie od inwestora teren budowy, ponosi on aż do chwili oddania obiektu odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe na tym terenie”. W orzecznictwie sądowym akcentuje się, że wspomniana odpowiedzialność wykonawcy dotyczy wszelkich szkód powstałych na przejętym terenie. W aspekcie podmiotowym obejmuje zarówno odpowiedzialność wobec osób trzecich, jak i odpowiedzialność wobec stron uczestniczących w procesie budowlanym. Natomiast w aspekcie przedmiotowym dotyczy zarówno szkód na osobie, jak i szkód na mieniu. Przepis ten obejmuje odpowiedzialność zarówno deliktową, jak i kontraktową, jednakże związaną z prowadzonymi pracami budowlanymi (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 listopada 2016 r., sygn. akt VI ACa 1158/15). Oznacza to, że do odpowiedzialności firmy budowlanej (wykonawcy) mają zastosowanie ogólne zasady, a więc w przypadku szkód wyrządzonych osobom trzecim – zasady odpowiedzialności za czyny niedozwolone (art. 415 k.c.). Zgodnie z tym przepisem „kto z winy swej wyrządza drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”.
Naprawienie szkody obejmuje zarówno straty, jak i spodziewane korzyści, zgodnie z art. 361 k.c. W podanym stanie faktycznym roszczenia należy kierować do firmy budowlanej. Przedsiębiorcy przysługuje od niej zarówno kwota na pokrycie uszkodzeń, jak i utracone korzyści, czyli niepobrane czynsze za wynajem lokali, z których był zwolniony jego najemca. ©℗
Podstawa prawna
• art. 652, art. 647, art. 648, art. 658 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 2320)
• art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 713; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 1378)