Przewóz (rzeczy, osób) – umowa, której celem jest uregulowanie świadczeń transportowych wykonywanych wszelkimi możliwymi środkami transportu. Na jej podstawie przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy.
Przewoźnik obowiązany jest do zapewnienia podróżnym odpowiadających rodzajowi transportu warunków bezpieczeństwa i higieny oraz takich wygód, jakie ze względu na rodzaj transportu uważa się za niezbędne. Za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, przewoźnik ponosi odpowiedzialność tylko wtedy, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.

Ten, kto daje do przewozu przesyłkę, powinien podać przewoźnikowi swój adres oraz adres odbiorcy, miejsce przeznaczenia, oznaczenie przesyłki według rodzaju, ilości oraz sposobu opakowania, jak również wartość rzeczy szczególnie cennych. Na żądanie przewoźnika wysyłający powinien wystawić list przewozowy zawierający wymienione dane, a ponadto wszelkie inne istotne postanowienia umowy. Wysyłający ponosi skutki niedokładnego lub nieprawdziwego oświadczenia. Jeżeli stan zewnętrzny przesyłki lub jej opakowanie nie są odpowiednie dla danego rodzaju przewozu, przewoźnik może żądać, aby wysyłający złożył pisemne oświadczenie co do stanu przesyłki, a w wypadku rażących braków odmówić przewozu. Jeżeli przewoźnik przyjmie przesyłkę bez zastrzeżeń, domniemywa się, że znajdowała się w należytym stanie. Przewoźnik powinien zawiadomić niezwłocznie odbiorcę o nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia. Przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty oznaczonych w liście przewozowym należności przewoźnika.

Z faktem wykonywania działalności w zakresie określonych przewozów wiąże się konieczność spełnienia wielu dodatkowych warunków. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, kolejowego i lotniczego. I tak np. transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy.
Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Aby ją uzyskać, trzeba przedstawić m.in. odpowiednie zabezpieczenie finansowe, tzw. certyfikat kompetencji zawodowych, a osoby zarządzające przedsiębiorstwem przewozowym muszą wykazać się dobrą reputacją.

WARTO ZAPAMIĘTAĆ
Roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany – od dnia, kiedy miał być wykonany.
WARTO ZAPAMIĘTAĆ
Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w czasie od jej przyjęcia do przewozu aż do wydania odbiorcy nie może przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika. Roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie całkowitej utraty przesyłki lub dostarczenia z opóźnieniem – od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona.
Marek Kobylański

Podstawa prawna
Art. 774–793 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 204, poz. 2088 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. nr 86, poz. 789 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz.U. nr 130, poz. 1112 z późn. zm.).