Izby lekarskie tworzą samorząd lekarski i lekarzy dentystów. Głównym organem samorządu lekarskiego jest Naczelna Izba Lekarska (NIL). Jej organami są:

• - Naczelna Rada Lekarska,
• - Naczelna Komisja Rewizyjna,
• - Naczelny Sąd Lekarski,
• - Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej.

Zadania NRL

Naczelna Rada Lekarska kieruje działalnością samorządu lekarzy w okresie między kolejnymi krajowymi zjazdami lekarzy. Wykonuje ona m.in. uchwały podjęte podczas zjazdów, czuwa nad prawidłową realizacją zadań samorządu lekarzy, reprezentuje zawód lekarza wobec organów administracji publicznej, politycznych i społecznych oraz uchwala zasady gospodarki finansowej samorządu lekarzy. Naczelna Rada Lekarska również przedstawia Radzie Ministrów coroczne informacje o działalności samorządu lekarzy.

Zadania samorządu lekarzy

Zadaniem samorządu lekarzy jest przede wszystkim:

• - sprawowanie pieczy i nadzoru nad należytym i sumiennym wykonywaniem zawodu lekarza,
• - ustanawianie obowiązujących wszystkich lekarzy zasad etyki i deontologii zawodowej oraz dbałość o ich przestrzeganie,
• - reprezentowanie i ochrona zawodu lekarza,
• - integrowanie środowiska lekarskiego,
• - zajmowanie stanowiska w sprawach stanu zdrowotności społeczeństwa, polityki zdrowotnej państwa oraz organizacji ochrony zdrowia,
• - współpraca z towarzystwami naukowymi, szkołami wyższymi i jednostkami badawczo-rozwojowymi w kraju i za granicą,
• - prowadzenie instytucji samopomocowych i innych form pomocy materialnej dla lekarzy i ich rodzin,
• - zarządzanie majątkiem i działalnością gospodarczą izb lekarskich,
• - wykonywanie innych zasad określonych odrębnymi przepisami.

Sposób realizacji zadań

Zadania te samorząd lekarzy wykonuje w szczególności przez:

• - przyznawanie prawa wykonywania zawodu lekarza i prowadzenie rejestru lekarzy,
• - negocjowanie warunków pracy i płacy,
• - orzekanie o niezdolności do wykonywania zawodu lekarza,
• - współdziałanie w sprawach doskonalenia zawodowego lekarzy,
• - przewodniczenie komisjom konkursowym w konkursach na stanowisko ordynatora i uczestnictwo w konkursach na inne kierownicze stanowiska w służbie zdrowia,
• - opiniowanie projektów ustaw dotyczących ochrony zdrowia i przepisów z zakresu wykonywania zawodu lekarza bądź występowanie o ich wydanie,
• - opiniowanie i wnioskowanie w sprawach kształcenia przed- i podyplomowego lekarzy i w innych zawodach medycznych,
• - prowadzenie badań dotyczących ochrony zdrowia i wykonywania zawodu lekarza,
• - wydawanie postanowień w zakresie odpowiedzialności zawodowej lekarzy oraz sądownictwa polubownego,
• - występowanie w obronie interesów indywidualnych i zbiorowych członków samorządu lekarzy,
• - współdziałanie z organami administracji publicznej, organizacjami politycznymi, związkami zawodowymi oraz innymi organizacjami społecznymi w sprawach dotyczących ochrony zdrowia ludności i warunków wykonywania zawodu lekarza.

Określenie liczby okręgowych izb

NIL określa także liczbę poszczególnych okręgowych izb lekarskich (OIL). Obecnie jest ich 24 na terenie kraju. Okręgową izbę lekarską stanowią lekarze wpisani na listę jej członków. Aby być wpisanym na listę członków OIL, lekarz musi spełniać łącznie następujące warunki:

• - posiadać prawo wykonywania zawodu lekarza,
• - zamierzać wykonywać lub wykonywać zawód na obszarze działania izby.

Natomiast skreślenie z listy OIL następuje wskutek:

• - śmierci,
• - pozbawienia lekarza prawa wykonywania zawodu,
• - zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu,
• - przeniesienia na teren działania innej izby.

Organy okręgowych izb

Organami okręgowej izby lekarskiej są:

• - okręgowy zjazd lekarzy,
• - okręgowa rada lekarska,
• - okręgowa komisja rewizyjna,
• -  okręgowy sąd lekarski,
• - okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej.

Kadencja organów izb lekarskich trwa 4 lata. Tę samą funkcję w izbach lekarskich można pełnić nie dłużej niż przez dwie następujące po sobie kadencje.

Odpowiedzialność zawodowa lekarzy

Członkowie samorządu lekarzy podlegają odpowiedzialności zawodowej przed sądami lekarskimi za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii zawodowej oraz za naruszenie przepisów o wykonywaniu zawodu lekarza. Lekarze, którzy zostaną ukarani karą nagany i zawieszenia prawa wykonywania zawodu, tracą prawo wybieralności do organów izb lekarskich.

Dominika Sikora

Podstawa prawna

- Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich (Dz.U. nr 30, poz. 158 z późn. zm.).