Należność wobec NFZ zależy od formy opodatkowania osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Podstawy wymiaru składki są powiązane z dochodem, przychodem, przeciętnym lub minimalnym wynagrodzeniem. Przepisy przewidują comiesięczne rozliczenia składki zdrowotnej, a w określonych przypadkach również roczne, które może skutkować obowiązkiem dopłaty albo prawem do zwrotu nadpłaty.