gminy

Chociaż od lipca Ministerstwo Klimatu i Środowiska komunikuje, że jest zgoda Komisji Europejskiej na obniżenie poziomu recyklingu dla gmin z 55 do 50 proc. za 2025 r., to nadal przepisów nie zmieniono. Sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi lokalni włodarze składają do końca marca.

– Wyrok TSUE może niektórym gminom uniemożliwić kontynuację wykorzystania formuły in-house, która została oparta na konstrukcji spółkowej, odpowiadającej konstelacji ocenianej przez TSUE – mówi Konrad Różowicz, partner w Ziemski & Partners Kancelaria Prawna Kostrzewska, Kołodziejczak i Wspólnicy.

Początek roku to tradycyjnie rozpoczęcie sporów samorządów o zmiany granic gmin. W kolejnych latach mają być one rzadsze i pod większą kontrolą. Osiągnięto w tej sprawie wstępne porozumienie w ramach prac specjalnego zespołu roboczego koordynowanego przez Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego (NIST).

Samorządy kierunkowo popierają zastąpienie opłaty miejscowej opłatą turystyczną, która miałaby być pobierana bez względu na walory klimatyczne i krajobrazowe danej miejscowości. Rząd pracuje nad takim rozwiązaniem, ale wcześniej pojawiły się projekty poselskie. Przedstawiciele samorządów podkreślają, że ważne jest, aby to gmina decydowała, gdzie opłata turystyczna będzie pobierana.

Od 1 stycznia oraz w pierwszych miesiącach roku wchodzi w życie wiele regulacji, które będą miały wpływ na funkcjonowanie i obowiązki jednostek samorządu terytorialnego. W tym tygodniku i w kolejnych będziemy analizować wybrane przepisy, aby ułatwić ich wdrażanie.

Podatnicy opłacający podatek od budynków gospodarczych mogą być traktowani odmiennie od tych, którzy opłacają podatek od budynków mieszkalnych – twierdzi Ministerstwo Finansów. Nie ma więc mowy o naruszeniu konstytucji.

Według sądów administracyjnych wysokość opłaty za wywóz odpadów powinna wynikać z prawidłowo przyjętej uchwały rady gminy. W przypadku stwierdzenia jej nieważności – nadpłata podlega zwrotowi. Tak właśnie uznał Naczelny Sąd Administracyjny w sporze Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej ze stolicą.

Według Ministerstwa Zdrowia rada gminy powinna sama zdefiniować pojęcie „dużej liczby kąpiących się”. Samorządy uważają jednak, że ramowe kryteria należy określić ustawowo. Dodatkowo lokalni włodarze będą zobowiązani do podejmowania działań mających na celu zwiększenie liczby kąpielisk z wodą odpowiedniej jakości.

Na wyodrębnienie w lokalnych budżetach funduszy sołeckich zdecydowało się najwięcej gmin w historii. Rekordowe będą nie tylko wydatki samorządów, lecz także zwroty z budżetu państwa za poprzedni rok. Już od 2026 r. zmieniają się także przepisy dotyczące składania wniosków w ramach funduszy sołeckich.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska chce umożliwić gminom wprowadzenie nowych ulg i zwolnień z opłat za śmieci. "Podstawową zasadą systemu gospodarki odpadami komunalnymi jest to, że powinien się on samofinansować z opłat" – odpowiada Śląski Związek Gmin i Powiatów. Według samorządów deficyt w gospodarce odpadami może się pogłębiać.

Samorządy podkreślają, że są zwolennikami udziału kobiet w życiu publicznym, jednak dodawanie do ustaw ustrojowych kolejnych konkretnych rad nie jest dobrym pomysłem. Lepszym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie ogólnej regulacji dotyczącej tworzenia ciał o charakterze konsultacyjnym. Podkreślają, że rady kobiet mogą zdominować... mężczyźni.

Zastąpienie części uzgodnień opiniami, możliwość elastyczniejszego podejścia do niektórych wymogów w zakresie wskaźników zabudowy, zawieszenie kar za niewydanie decyzji lokalizacyjnych w terminie – takie zmiany wprowadziła od 9 grudnia br. najnowsza nowela reformy planistycznej. Dzięki temu gminy mają szybciej opracowywać projekty. Inwestorzy jednak dłużej poczekają na decyzje o warunkach zabudowy.

Samorządy mogą zyskać dofinansowanie na budowę i modernizację instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Pula środków z funduszy europejskich przewidzianych w najnowszym naborze to 160 mln zł. Wszystko po to, aby gminy poprawiły osiągane poziomy recyklingu.

Senatorowie znieśli próg, od którego m.in. urzędy będą publikować informacje w Centralnym Rejestrze Umów. Część małych samorządów alarmuje, że może mieć problem ze spełnieniem nowego obowiązku. Teraz ustawa wróci do Sejmu, który zdecyduje o ostatecznym kształcie przepisów.

– To jawne odejście od jednego z fundamentalnych założeń tzw. rewolucji odpadowej – tak Związek Miast Polskich komentuje propozycję MKiŚ, aby gminy mogły różnicować wysokość opłat za śmieci w zależności od ich masy. Budzi to obawy, że część odpadów znowu będzie lądować w rzekach i lasach.