instytucja prawa spadkowego, gwarantująca osobom wymienionym w przepisach otrzymanie udziału w spadku, gdy spadkodawca rozporządził swoim majątkiem za pośrednictwem testamentu. Jego wysokość odpowiada części udziału spadkowego, który przypadłby uprawnionemu, gdyby doszło do spadkobrania ustawowego.

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego podmiotami uprawnionymi do otrzymania zachowku są:
1. zstępni
2. małżonek
3. rodzice spadkodawcy,
o ile byliby powołani do spadku z ustawy.



Wysokość zachowku zależy od ich sytuacji życiowej. Jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni, otrzyma dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału.

Reklama

W przypadkach, gdy spadkobierca nie przekazał uprawnionemu należnego mu zachowku, ani w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, ani w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, uprawnionemu przysługuje przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:
1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.


Z zastrzeżeniem, że przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.

Instytucję zachowku regulują przepisy artykułów 991 – 1011 Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 380).