koszty sądowe

Koszty sądowe to koszty związane z wszczęciem, prowadzeniem i zakończeniem postępowania cywilnego w danej sprawie. Przypadają od uczestnika postępowania na rzecz sądu i stanowią ekwiwalent za czynności sądu jako organu państwa. 

Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki. Do uiszczenia kosztów sądowych obowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przez pismo wnoszone do sądu rozumie się również składany ustnie do protokołu pozew, wniosek wszczynający innego rodzaju postępowanie lub inny wniosek. 

Opłacie podlegają następujące pisma:

• - pozew i pozew wzajemny,


• - apelacja i zażalenie,


• - skarga kasacyjna i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,


• - sprzeciw od wyroku zaocznego,


• - zarzuty od nakazu zapłaty,


• - interwencja główna i uboczna,


• - wniosek:
  
  • - o wszczęcie postępowania nieprocesowego,
  
  
  • - o ogłoszenie upadłości,
  
  
  • - o wpis i wykreślenie w księdze wieczystej,
  
  
  • - o wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym i w rejestrze zastawów oraz o zmianę i wykreślenie tych wpisów,


• skarga:
  
  • - o wznowienie postępowania,
  
  
  • - o uchylenie wyroku sądu polubownego,
  
  
  • - na orzeczenie referendarza sądowego,
  
  
  • - na czynności komornika,


• - odwołanie od decyzji oraz zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty, Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Opłatę od wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej pobiera się od osoby, która wystąpiła z takim wnioskiem, także wówczas, gdy na jego podstawie mają być ujawnione prawa osób, które nie są wnioskodawcami. Wydatki obejmują przede wszystkim:

• - koszty podróży strony zwolnionej od kosztów sądowych związane z nakazanym przez sąd jej osobistym stawiennictwem,


• - zwrot kosztów podróży i noclegu oraz utraconych zarobków lub dochodów świadków,


• - wynagrodzenie i zwrot kosztów poniesionych przez biegłych, tłumaczy oraz kuratorów ustanowionych dla strony w danej sprawie,


• - wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów,


• - koszty przeprowadzenia innych dowodów,


• - koszty przewozu zwierząt i rzeczy, utrzymywania ich lub przechowywania,


• - koszty ogłoszeń,


• koszty osadzenia i pobytu w areszcie,


• ryczałty należne kuratorom sądowym za przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawach: o unieważnienie małżeństwa, o rozwód oraz separację, a także za uczestniczenie przy ustalonych przez sąd kontaktach rodziców z dziećmi.

Wydatki te obciążają osobę, która wniosła do sądu pismo, z którym wiążą się wydatki. Nie będzie ona natomiast musiała ponosić wydatków związanych z doręczaniem pism sądowych. Wydatków nie stanowią także koszty mediacji. Opłatę stałą, stosunkową albo podstawową trzeba uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Opłata stała jest pobierana w sprawach o prawa niemajątkowe oraz w niektórych sprawach o prawa majątkowe, w wysokości jednakowej, niezależnie od wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia. Opłata stała nie może być niższa niż 30 zł i wyższa niż 5000 zł. Opłata stosunkowa zostanie pobrana w sprawach o prawa majątkowe. Wynosi ona 5 proc. wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 000 zł.

Od pisma wniesionego w sprawie o prawa majątkowe, w której wartości przedmiotu sprawy nie da się ustalić w chwili jej wszczęcia, przewodniczący wydziału sądowego określi opłatę tymczasową w granicach od 30 do 1000 zł. Wówczas w orzeczeniu kończącym postępowanie w I instancji sąd ustali wysokość opłaty ostatecznej. Będzie to opłata stosunkowa, obliczona od wartości przedmiotu sporu ustalonej w toku postępowania, bądź opłata określona przez sąd, jeżeli wartości tej nie udało się ustalić. W tym drugim wypadku opłata ostateczna nie będzie mogła być wyższa niż 5000 zł. Jeżeli opłata ostateczna będzie wyższa od opłaty tymczasowej, będziemy obowiązani dopłacić różnicę, zaś w sytuacji, gdy będzie niższa – sąd zwróci nam różnicę z urzędu. Opłatę podstawową sąd pobierze w sprawach, w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej. Wyniesie ona 30 zł. Kwota ta jest najniższą opłatą, którą będziemy obowiązani uiścić od pisma wnoszonego do sądu. Opłata podstawowa nie będzie jednak pobierana w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz rejestrowym. Wniosek o wydanie na podstawie akt: odpisu, wypisu, zaświadczenia, wyciągu, innego dokumentu oraz kopii, a ponadto wniosek o wydanie odpisu księgi wieczystej podlega opłacie kancelaryjnej. Wynosi ona albo 1, albo 6 zł za każdą rozpoczętą stronicę wydanego dokumentu. Jedynie 1/4 opłaty pobierze sąd od pozwu w postępowaniu nakazowym lub upominawczym, z wyłączeniem spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Za tego rodzaju sprawy będziemy bowiem uiszczali opłatę stałą uzależnioną od wartości przedmiotu sporu lub umowy:

• - do 2000 zł – 30 zł,


• - ponad 2000 zł do 5000 zł – 100 zł,


• - ponad 5000 zł do 7500 zł – 250 zł,


• - ponad 7500 zł – 300 zł.

1/5 opłaty uiścimy od interwencji ubocznej i zażalenia, zaś 3/4 opłaty sąd pobierze od pozwanego w razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym oraz powoda w razie prawidłowego wniesienia przez pozwanego sprzeciwu przeciwko nakazowi zapłaty wydanemu w postępowaniu upominawczym.

Arkadiusz Koper

Podstawa prawna

• - Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398).