Instytut Pamięci Narodowej ogłosił konkurs na stanowisko prezesa. To efekt wyboru dotychczasowego szefa instytucji, Karola Nawrockiego, na urząd Prezydenta RP. Kandydaci mogą zgłaszać swoje oferty od 21 sierpnia do 19 września 2025 r., a finał procedury przewidziano na 28 października. Stawka jest wysoka – prezes IPN to jedna z kluczowych postaci polskiej polityki historycznej.
Przewodniczący Kolegium IPN, prof. dr hab. Wojciech Polak, ogłosił w środę w Biuletynie Informacji Publicznej rozpoczęcie konkursu. Procedura podzielona została na dwa etapy.
W pierwszym sprawdzane będą dokumenty i oświadczenia złożone przez kandydatów. Drugi etap to publiczne wysłuchanie osób ubiegających się o funkcję, podczas którego zaprezentują oni swoje umiejętności oraz koncepcje kierowania instytucją.
Decydujący głos w sprawie ma Kolegium IPN, które wybiera kandydata w tajnym głosowaniu bezwzględną większością. Jeżeli żaden z kandydatów nie uzyska wymaganej liczby głosów, odbędzie się kolejne głosowanie zwykłą większością – tym razem między dwoma kandydatami z najlepszym wynikiem.
Jeżeli i wówczas nie uda się rozstrzygnąć procedury, konkurs zostaje uznany za nierozstrzygnięty i ogłaszany ponownie.
Rola Sejmu i Senatu w wyborze nowego prezesa IPN
Choć Kolegium IPN wskazuje kandydata, ostateczne słowo należy do parlamentu. Sejm, na wniosek Kolegium i za zgodą Senatu, powołuje i odwołuje prezesa Instytutu. To sprawia, że wybór prezesa ma nie tylko wymiar merytoryczny, ale także polityczny.
Historia prezesów IPN – kto kierował instytucją?
Instytut Pamięci Narodowej od początku istnienia miał pięciu prezesów. Byli to: Leon Kieres, Janusz Kurtyka, Łukasz Kamiński, Jarosław Szarek oraz Karol Nawrocki.
Ten ostatni kierował IPN od 2021 roku, aż do momentu wyboru na prezydenta. 6 sierpnia 2025 r. został zaprzysiężony na najwyższy urząd w państwie. Zgodnie z ustawą o IPN, w sytuacji opróżnienia stanowiska prezesa, konkurs na nowego szefa musi być ogłoszony w ciągu 30 dni.
Kadencja prezesa IPN i jego niezależność
Kadencja prezesa IPN trwa pięć lat. Ustawa jasno określa, że ta sama osoba nie może pełnić tej funkcji więcej niż przez dwie kolejne kadencje. Prezes instytucji w sprawowaniu urzędu jest niezależny od organów władzy państwowej, co ma zapewnić mu swobodę działania w obszarze badań i polityki historycznej.
Co istotne, prezes IPN objęty jest również szczególną ochroną prawną. Bez zgody Sejmu nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Wyjątki przewidziane w ustawie dotyczą jedynie sytuacji zatrzymania na gorącym uczynku przestępstwa oraz przypadków, gdy zatrzymanie jest niezbędne dla prawidłowego toku postępowania.
Publiczne przesłuchania kandydatów na nowego prezesa IPN
Jednym z elementów wyróżniających procedurę wyboru jest fakt, że przesłuchania kandydatów odbywają się publicznie. Dzięki temu każdy może zapoznać się z propozycjami i wizją funkcjonowania instytucji przedstawianą przez kandydatów.
Zgodnie z ustawą: „Przesłuchania kandydatów na stanowisko prezesa Instytutu Pamięci mają charakter publiczny”.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu