Finanse gmin i powiatów w pytaniach i odpowiedziachGospodarka finansowa jednostek samorządu terytorialnego zawsze budzi wiele pytań i wątpliwości - i zapewne tak pozostanie. Po części jest to spowodowane wysokim stopniem sformalizowania regulacji prawnych. Po części zaś na problemy interpretacyjne wpływają także zmienność prawa oraz niejednolitość oceny różnych aspektów finansowych przez organy nadzoru i kontroli, czyli przede wszystkim regionalne izby obrachunkowe. W ramach niniejszego opracowania w sposób przekrojowy przedstawiamy (w formie pytań i odpowiedzi) rozwiązania wybranych problemów jednostek samorządu terytorialnego, które mogą wystąpić w perspektywie zarówno roku budżetowego, jak i dłuższej. Dotyczą one różnych kwestii, m.in. zaciągania zobowiązań, legalności wydatków, przygotowania uchwały budżetowej na kolejny rok itp. Poradnik będzie zatem przydatny nie tylko teraz, pod koniec roku kalendarzowego, gdy trwają przygotowania do przyjęcia uchwał budżetowych na 2023 r., lecz także może być użyteczny w trakcie całego roku budżetowego. Oczywiście przedstawione przykłady różnych aspektów gospodarowania publicznymi środkami samorządowymi stanowią tylko namiastkę narastających rokrocznie problemów związanych z wydatkowaniem środków publicznych czy z zaciąganiem zobowiązań. W rozwiązywaniu tych problemów szczególna rola przypada regionalnym izbom obrachunkowym. Wykonują one wiele zadań w zakresie kontroli i nadzoru nad działalnością samorządów, ale mają również zadania o charakterze informacyjnym, instruktażowym oraz szkoleniowym, o czym stanowi art. 1 ust. 4 ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1668). Dlatego szukając odpowiedzi na pytania dotyczące różnych zagadnień, sięgnęliśmy po dorobek regionalnych izb obrachunkowych i sądów.Marcin Nagórek•02 listopada 2022
Morawiecki: Będziemy dbać, by w trudnych latach 2023-2024 utrzymać stabilność finansów publicznychBędziemy dbać o to, by w trudnych latach 2023-2024 utrzymać stabilność finansów publicznych - zapewnił w piątek premier Mateusz Morawiecki w Dolnośląskiej Strefie Aktywności Gospodarczej S3 Jawor. Wiemy, że dziś trzeba bardzo dobrze gospodarować budżetem - dodał.28 października 2022
To wójt podejmuje decyzję, czy udzieli poręczenia konkretnemu podmiotowiMarcin Nagórek•12 października 2022
Sejm będzie dalej pracował nad projektem budżetu na 2023 rokProjekt budżetu na 2023 r. został skierowany do sejmowej komisji finansów. Większości nie uzyskał wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Zgodnie z planem finansowym na przyszły rok, dochody państwa wyniosą 604,7 mld zł, wydatki 672,7 mld zł, a deficyt nie przekroczy 68 mld zł.07 października 2022
Reguły wydatkowe (po raz kolejny) poluzowane. Samorządy łatwiej zasypią dziury w budżetach na przyszły rok20 września 2022 r. weszła w życie ustawa z 15 września 2022 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1964; dalej: nowelizacja z 15 września). Wprowadziła ona zmiany przede wszystkim - jak wskazuje jej nazwa - do ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1672; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 1964), w tym m.in., o czym już pisaliśmy, pozwoliła na to, by możliwe było wypłacenie samorządom już w 2022 r. (jako zwiększenia dochodów z PIT) równowartości przyszłorocznej subwencji rozwojowej, oraz zwiększyła kwoty wypłacane samorządom o dodatkowe 5,9 mld zł.Zawiera ona jednak również inne, nie mniej istotne dla samorządu modyfikacje, w tym przepisy przejściowe o bardzo istotnym znaczeniu dla funkcjonowania gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Chodzi o przepisy poluzowujące reguły wydatkowe z art. 242 i 243 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1634; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 1964). Z liberalniejszego podejścia do owych reguł jednostki samorządu terytorialnego będą mogły skorzystać przy konstruowaniu uchwał budżetowych na 2023 r. i na kolejne lata.Marcin Nagórek•05 października 2022
Dyrektorzy szkół muszą pilnować, by nauczyciele oddawali nienależne pensjeCo do zasady to oni będą musieli ustalić i dochodzić zwrotu części wynagrodzenia, wypłaconego z góry, za nieprzepracowaną część miesiąca. Zaniechanie grozi im odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznychMarcin Nagórek•28 września 2022
Kres budżetowego eldorado. Inflacja obciąży finanse publiczneWzrost cen przestaje pomagać finansom publicznym. W przyszłorocznym budżecie zwiększenie wydatków wymuszone przez inflację to od 70 mld zł do ponad 100 mld zł.Grzegorz Osiecki•14 września 2022
Budżet państwa na 2023 to fikcja. Co czwarta złotówka długu poza kontrolą [OPINIA]Zadłużenie tych funduszy, które nie są częścią budżetu państwa, osiągnie na koniec przyszłego roku kosmiczną wielkość 422 miliardów złotych – dziewięć razy więcej niż w 2015 roku. Kwota ta odpowiada 13% PKB. Już co czwarta złotówka długu jest poza kontrola parlamentu i społeczeństwa. To 6000 „sasinów”, 2000 rocznych budżetów gminy Końskie, ok. 3000 stadionów narodowych, ok. 5000 pociągów pendolino.06 września 2022
Szkoła vs. organ prowadzący, czyli kto i jak decyduje o sprawach kadrowych w placówce oświatowejGdy trzeba zwiększyć liczbę oddziałów bądź zatrudnić nowe osoby, dyrektor musi aneksować arkusz organizacji pracy szkoły i dobrze to uzasadnić. Ale gdy samorząd odmówi pieniędzy, jest w kropce. Od tego rodzaju decyzji nie przysługuje bowiem odwołaniedr Patryk Kuzior•24 sierpnia 2022
Niedawno podjęte stanowiska regionalnych izb obrachunkowych ważne dla jednostek samorządu terytorialnegoMarcin Nagórek•03 sierpnia 2022
Gdy mieszkańcy nie płacą za wodę, same wezwania do zapłaty nie wystarcząMarcin Nagórek•03 sierpnia 2022
Sytuacja na rynku węgla uzasadnia zakupy paliwa do ogrzewania gminnych budynków bez przetarguMarcin Nagórek•03 sierpnia 2022
Upoważnienie do modyfikacji prognozy finansowej w związku z pomocą Ukraińcom ma ograniczony zakresMarcin Nagórek•27 lipca 2022
Jakie kontrole prowadzą RIO w gminie. Terminy, procedury i zakresKontrola działalności prowadzonej przez jednostki samorządu terytorialnego może być wykonywana przez różne podmioty, w zależności od specyfiki i charakteru prawnego podmiotu kontrolującego. W przypadku samorządów wiodącą rolę w kontroli zadań - zasadniczo związanych z szeroko rozumianą gospodarką finansową i zamówieniami publicznymi - odgrywają regionalne izby obrachunkowe. Jednostki te są wyspecjalizowanymi podmiotami kontrolującymi różne sfery działalności samorządu od niemal 30 lat. Izby działają na podstawie ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2137; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 1927; dalej: u.r.i.o.). RIO mają także usankcjonowany status na gruncie Konstytucji RP, o czym świadczy art. 171, z którego wynika po pierwsze, że działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności, a po drugie, że organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych - regionalne izby obrachunkowe. W niniejszej publikacji przyjrzymy się zasadom funkcjonowania izb, ich uprawnieniom i innym aspektom powiązanym z wykonywaniem zadania w zakresie kontroli gospodarki finansowej. ©℗Marcin Nagórek•06 lipca 2022
Rada miasta nie ma kompetencji do rozszerzania warunków umorzenia należności cywilnoprawnejMarcin Nagórek•29 czerwca 2022