budowa

Budowa jest to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także jego odbudowa, rozbudowa i nadbudowa. Podstawowe zasady realizacji budowy są unormowane w ustawie z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz.U. z 2006 Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.). Określa ona całe postępowanie poprzedzające budowę, zasady jej realizacji i postępowanie po zakończeniu budowy. Ponadto istnieje ogromna liczba przepisów prawnych, obowiązujących podczas budowy uczestników procesu budowlanego. Do najważniejszych należą:
- przepisy techniczno-budowlane, tj. warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie oraz warunki techniczne użytkowania obiektów budowlanych,
- przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej,
- przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy,
- oraz wiele innych przepisów, norm, opracowań techniczno-budowlanych, aprobat technicznych, decyzji administracyjnych, ekspertyz i innych dokumentów.

Budowa, jako realizacja obiektu budowlanego jest tylko jednym z kilku etapów inwestycji budowlanej (procesu budowlanego). Aby mogło nastąpić rozpoczęcie tego etapu muszą być spełnione wymogi określone w Prawie budowlanym, a w szczególności musi zostać opracowany projekt i inwestor musi uzyskać decyzję administracyjną o pozwoleniu na budowę lub dokonać zgłoszenia inwestycji budowlanej do starosty. Pozwolenie na budowę wydawane jest przez starostę. Może być ono wydane jedynie wówczas, gdy zaprojektowany budynek jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy. Jeżeli takiego planu nie ma, to zaprojektowany budynek musi być zgodny z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która jest wydawana przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta.

Budowa realizowana jest na zlecenie inwestora (lub przez samego inwestora), który zobowiązany jest do zorganizowania procesu budowy, w tym między innymi do zapewnienia wykonywania i nadzoru nad wykonywaniem czynności związanych z realizacją budowy oraz nad prowadzonymi robotami, przez osoby uprawnione do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w wymaganym zakresie i specjalności - projektanta, kierownika budowy i ewentualnie kierownika robót oraz inspektora nadzoru inwestorskiego (w przypadku budów, dla których jest wymagane w przepisach prawa ustanowienie inspektora).

Rozpoczęcie budowy następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych, przy czym zwykle wcześniej następuje przejęcie placu budowy przez kierownika budowy. Budowa jest złożonym technicznie, organizacyjnie, a także finansowo zespołem działań grupy ludzi. Nadzór i odpowiedzialność za ten proces spoczywa głównie na kierowniku budowy. Podlega on także kontroli ze strony wielu urzędów i instytucji takich jak nadzór budowlany, organa nadzoru administracyjno-budowlanego, inspekcja pracy, straż pożarna, straż miejska i inne, w zakresie ich kompetencji.

Po zakończeniu realizacji budowy, przed przystąpieniem do użytkowania ukończonego obiektu budowlanego, należy zawiadomić właściwy organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy oraz – w przypadku, gdy taki obowiązek wynika z przepisów – uzyskać pozwolenia na użytkowanie.

PRZYKŁAD 1:
Do wybudowania większości budynków potrzebne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Bez takiego pozwolenia nie jest dopuszczalne rozpoczęcie robót budowlanych. Ustawa prawo budowlane nie zawiera zamkniętego katalogu budynków, do wzniesienia których potrzebne jest pozwolenie na budowę. Zawiera natomiast listę budynków, do wzniesienia których pozwolenie na budowę potrzebne nie jest (art. 29 prawa budowlanego). Do najważniejszych kategorii tych budynków należą:
- altany i obiekty gospodarcze na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych o powierzchni zabudowy do 25 mkw. w miastach i do 35 mkw. poza granicami miast oraz wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich,
- przyłącza elektroenergetyczne, wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne i telekomunikacyjne,
- obiekty małej architektury,
- ogrodzenia,
- obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych położone na terenie budowy.

PRZYKŁAD 2:
Nie zawsze do wybudowania obiektu konieczne jest pozwolenie na budowę. W pewnych wypadkach wystarczające jest jedynie zgłoszenie staroście zamiaru budowy. Lista kategorii budynków, do wzniesienia których nie jest potrzebne pozwolenie na budowę, ale jest potrzebne zgłoszenie zawarta jest w art. 30 prawa budowlanego. Do najważniejszych zalicza się:
- obiekty gospodarcze związane z produkcją rolną,
- wolno stojące parterowe budynki gospodarcze, wiaty i altany o powierzchni zabudowy do 25 m2,
- ogrodzenia od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzenia o wysokości powyżej 2,20 m,
- kraty na budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego oraz obiektach wpisanych do rejestru zabytków,
- miejsca postojowe dla samochodów osobowych do dziesięciu stanowisk włącznie,
- tymczasowe obiekty budowlane, niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce,
- przydomowe baseny i oczka wodne o powierzchni do 30 mkw.,
- urządzenia o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych,
- obiekty małej architektury w miejscach publicznych.

WAŻNE

Nowe Prawo budowlane
Przygotowywana przez Sejm nowelizacja Prawa budowlanego, która ma wejść w życie od przyszłego roku w istotny sposób zmienia zasady prowadzenia inwestycji budowlanych. Przede wszystkim likwiduje ona pozwolenie na budowę i zastępuje je rejestracją inwestycji budowlanych. Projekt przewiduje dwie różne procedury rozpoczynania inwestycji budowlanych. Tryb uproszczony nie będzie wymagał ubiegania się o pozwolenie na budowę. Wystarczy rejestracja zamierzonej inwestycji u starosty. Będzie on miał 30 dni na sprawdzenie prawidłowości zgłoszenia, projektu budowlanego oraz jego sporządzenia przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia, zgodności usytuowania obiektu budowlanego ze zgodą urbanistyczną oraz zgodności zgłoszenia i projektu budowlanego z ustaleniami decyzji środowiskowych uwarunkowań, jeżeli zostały wydane. Jeżeli wszystkie wymagania zostaną przez inwestora spełnione, to starosta wyda mu dziennik budowy. Jeżeli inwestor nie wypełni obowiązków, to starosta będzie mógł w terminie 30 dni zgłosić sprzeciw. Wtedy inwestor musi ubiegać się o pozwolenie na budowę.
Nie każda inwestycja będzie mogła być prowadzona według uproszczonych procedur, wyłącznie po jej zarejestrowaniu. Projekt nowelizacji przewiduje bowiem, że jeżeli urzędnik uzna, że inwestycja znacząco wpływa na środowisko lub obszar Natura 2000, to inwestor nadal musi ubiegać się o pozwolenie na budowę.
Projekt przewiduje też szybsze procedury kończenia inwestycji budowlanych. Jeżeli obiekt został wzniesiony na podstawie zgłoszenia, to jego użytkowanie stanie się możliwe już po upływie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zakończeniu prac. W tym czasie urzędnik będzie mógł zgłosić swój sprzeciw oraz dokonać kontroli budowy w celu stwierdzenia, czy wszystko zostało wykonane zgodnie z projektem.

Arkadiusz Jaraszek

Podstawa prawna
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane (tekst jednolity w Dz.U. z 2006 Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.).