factoring

Typowym adresatem, w stronę którego niemal zgodnie kierują swoją ofertę wszystkie firmy zajmujące się factoringiem, jest więc firma prowadząca sprzedaż z odroczoną płatnością, posiadająca duże należności, mająca ograniczony kapitał własny, uzyskująca upusty cenowe u swych dostawców, utrzymująca stałą współpracę z odbiorcami, realizująca ekspansywną strategię zwiększenia obrotów, m.in. poprzez stosunkowo długie terminy płatności (do 90 dni w obrotach krajowych i do 120 dni w obrotach z zagranicą), mająca wiarygodność kredytową i stabilność finansową. Nawet mała firma, która spełnia te kryteria, łatwo znajdzie firmę factoringową, która zechce z nią współpracować, choć wiele z nich wciąż adresuje swoją działalność wyłącznie do przedsiębiorstw o wielomilionowych obrotach.

Firma korzystająca z faktoringu szybciej otrzymuje środki finansowe wynikające z zawartej transakcji sprzedaży, ponieważ faktor przekazuje jej w formie zaliczki wcześniej ustalony procent wierzytelności (najczęściej do około 90 proc. wartości faktury). Faktoring pozwala skrócić cykl rotacji należności, a więc poprawić bieżącą płynność. Ponadto faktoring umożliwia podmiotom gospodarczym ograniczyć ryzyko niewypłacalności kontrahenta (ryzyko to podejmuje faktor).

Wszystkie te kwestie reguluje umowa factoringowa, jaką zawierają przedsiębiorca z faktorem.

W praktyce funkcjonują różne odmiany umowy factoringowej, z tym że podstawowy podział dotyczy dwóch ich kategorii: factoringu pełnego (in. właściwego) i niepełnego (in. niewłaściwego).

– chodzi o umowę, w której strony, dokonując przelewu wierzytelności, jednocześnie postanawiają, że ryzyko wypłacalności dłużnika obarczać będzie odtąd faktora. Do czasu zawarcia umowy ryzyko to obciążało sprzedawcę i usługodawcę. Teraz będzie ono ciążyło na instytucji factoringowej. W ten sposób faktor zabezpiecza przedsiębiorcę, który sprzedał lub dostarczył określony towar odbiorcy lub spełnił określoną usługę przed niewypłacalnością dłużnika. W praktyce zazwyczaj faktor, po nabyciu wierzytelności, wypłaca faktorantowi zaliczkę w wysokości np. 50 proc. kwoty wierzytelności, pomniejszoną o odsetki dyskontowe i prowizję. Pozostałą część wierzytelności, wynikającą z faktury, wypłaca po zapłacie pełnej kwoty przez dłużnika. Factoring właściwy jest stosunkowo drogi, bowiem – kalkulując zapłatę (prowizję) – faktor dolicza do niej koszty związane z ryzykiem odpowiedzialności. Do zawarcia takiej umowy z reguły dochodzi dopiero wtedy, gdy faktor, po sprawdzeniu stanu majątkowego dłużnika, upewni się co do jego wypłacalności.

, określany też mianem factoringu niewłaściwego, charakteryzuje się tym, że ryzyko wypłacalności dłużnika nie przechodzi na faktora. W konsekwencji będący przedmiotem factoringu niewłaściwego przelew wierzytelności ze sprzedawcy lub usługodawcy nie jest definitywny. W praktyce faktor nabywa należność po cenie równej z wystawioną fakturą – z potrąceniem prowizji oraz odsetek w wysokości równej 1/360 stopy podstawowej factoringu powiększonej o marżę banku – za każdy dzień do terminu zapłaty należności. Nie można tu zatem mówić o sprzedaży wierzytelności, przeciwnie, w razie stwierdzenia niewypłacalności dłużnika, wierzytelność będąca przedmiotem umowy wraca do sprzedawcy lub usługodawcy.

DŁUŻNIK FACTORINGOWY – przedsiębiorca zobowiązany do zapłaty faktorantowi należności za nabyte towary lub usługi.
FAKTOR – bank lub firma zajmująca się skupem wierzytelności handlowych.
FAKTORANT – przedsiębiorca, któremu z mocy zawartej umowy handlowej przysługuje prawo do żądania zapłaty za sprzedane lub dostarczone towary lub świadczone usługi.
REFACTORING – zbycie wierzytelności handlowej przez podmiot, który uprzednio sam ją skupił na podstawie umowy factoringu.

factoringu

+ Umożliwia sprawne finansowanie sprzedawcy (dostawcy) lub usługodawcy.
+ Umożliwia fachowe wykonanie wielu czynności dodatkowych, obok przelewu wierzytelności, związanych z usprawnieniem działalności.

- Złożoność umowy.
- Niejasności podatkowe, które są przyczyną sporów z organami skarbowymi w kwestii stosowania stawek VAT na poszczególne usługi.
- Firmy factoringowe niekiedy wymagają wystawienia weksla in blanco lub ustanowienia innych zabezpieczeń, których wartość może przekroczyć korzyści wynikające z umowy.

Zbigniew Biskupski

* Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).