biegły sądowy

Jest to osoba dysponująca specjalistyczną wiedzą z określonej dziedziny, mająca sprawdzone kwalifikacje zawodowe i dysponująca odpowiednim doświadczeniem, u której sąd zasięga opinii w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. W sądach prowadzone są listy biegłych sądowych według poszczególnych specjalności.

WARTO ZAPAMIĘTAĆ
Za stawiennictwo do sądu i wykonaną pracę biegły ma prawo domagać się wynagrodzenia oraz zwrotu poniesionych wydatków i kosztów zużytych materiałów. Wysokość wynagrodzenia określa sąd. Natomiast za nieusprawiedliwione niestawiennictwo, nieuzasadnioną odmowę złożenia opinii, przyrzeczenia lub nieusprawiedliwione opóźnienie w złożeniu opinii sąd może ukarać biegłego grzywną.

Postępowanie cywilne
Biegli powoływani są zarówno przy rozstrzyganiu spraw cywilnych, jak i karnych. Opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie. Jeżeli w sprawie powołano kilku biegłych, to mogą oni złożyć łączną opinię. Sąd może się jednak domagać, aby biegły ustnie wyjaśnił opinię złożoną na piśmie bądź jeszcze sporządził dodatkową opinię.
W postępowaniu cywilnym strona może domagać się wyłączenia biegłego z tych samych przyczyn, na podstawie których wyłącza się sędziego. Biegły sam może nie przyjąć nałożonego na niego obowiązku przez sąd z tych samych powodów, z których świadek ma prawo odmówić złożenia zeznań (np. jest małżonkiem, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwem strony) bądź gdy wskaże na przeszkodę, która uniemożliwia mu wydanie opinii.
Postępowanie karne

W sprawach karnych biegłym może być nie tylko biegły sądowy, lecz również każda osoba, o której wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę z danej dziedziny.
W sprawach karnych biegłymi nie mogą być m.in.:
* obrońcy, co do faktów, o których dowiedzieli się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę,
* duchowni, co do faktów, o których dowiedzieli się przy spowiedzi,
* osoba najbliższa dla oskarżonego lub pozostająca z nim w szczególnie bliskim kontakcie osobistym,
* małżonkowie, krewni, powinowaci, osoby będące świadkami czynu.

Gdyby biegły złożył opinię, a potem ujawniły się wymienione tutaj przyczyny, wówczas opinia nie stanowi dowodu i należy powołać innego biegłego. Innego biegłego powołuje się też wówczas, gdy ujawnią się powody osłabiające zaufanie do wiedzy lub bezstronności biegłego.
Gdyby jego opinia była niejasna lub niepełna albo występowały w niej sprzeczności, wówczas sąd może wezwać ponownie tych samych biegłych lub ustanowić nowych.
Aby wydać opinię o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, powołuje się co najmniej dwóch biegłych psychiatrów. Robi to sąd, a w postępowaniu przygotowawczym – prokurator.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

Podstawa prawna
* Art. 278–291 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).
* Art. 193–203 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89, poz. 555 z późn. zm.).