niezdolność do pracy

Niezdolność do pracy (dla celów rentowych) – jest to całkowita lub częściowa utrata zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Stwierdzenie niezdolności do pracy to podstawowy warunek nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Niekiedy od uzyskania orzeczenia o niezdolności do pracy uzależnione jest przyznanie emerytury albo renty rodzinnej. Do końca października 2005 r. niezdolność do pracy mogła być zakwalifikowana jako trwała – jeżeli według wiedzy medycznej nie było rokowań odzyskania zdolności do pracy, lub okresowa – jeżeli takie rokowania istniały. Od 1 listopada 2005 r. niezdolność do pracy jest orzekana tylko na czas określony – nie dłuższy niż 5 lat. Możliwe jest jej orzeczenie na okres dłuższy niż 5 lat tylko wtedy, gdy według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu.

INSTRUKCJA Jak uzyskać orzeczenie o niezdolności do pracy

Etap 1
Złóż wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy z załącznikami.
Najlepiej i najwygodniej jest złożyć wniosek na formularzu ZUS Rp-1. Wypełniając taki formularz, będziesz miał pewność, że podasz wszystkie wymagane przez ZUS dane. Do wniosku musisz dołączyć wymienione w formularzu ZUS Rp-1 dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do otrzymania renty oraz ustalenia jej wysokości.
Etap 2
ZUS skieruje cię na badania.
Lekarz orzecznik może wydać orzeczenie na podstawie posiadanej dokumentacji. Jeśli będzie ona niewystarczająca, konieczne będą dodatkowe badania. O terminie ich przeprowadzenia zostaniesz powiadomiony przez ZUS. Pamiętaj, że jeśli stan twojego zdrowia, stwierdzony w zaświadczeniu lekarskim, nie pozwoli ci na osobiste zgłoszenie się na badanie, może być ono przeprowadzone, za twoją zgodą, w miejscu twojego pobytu. Jeśli nie zgłosisz się bez uzasadnionych przyczyn w wyznaczonym terminie na badanie, ZUS wyznaczy ci drugi termin. Jeśli i tego terminu nie dotrzymasz bez ważnego powodu, ZUS odstąpi od postępowania.
Etap 3
Lekarz orzecznik ZUS wyda orzeczenie.
W orzeczeniu lekarz orzecznik dokonuje oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustala m.in. datę powstania niezdolności do pracy, przewidywany okres niezdolności do pracy, związek przyczynowy niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami.
Etap 4
Jeśli nie zgadzasz się z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, złóż sprzeciw.
Obecnie postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niezdolności do pracy jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej. Jeśli zdecydujesz się na wniesienie sprzeciwu, musisz pamiętać o następujących zasadach:

* sprzeciw trzeba wnieść w ciągu 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia,

* choć sprzeciw rozpatruje komisja lekarska, należy go złożyć za pośrednictwem jednostki organizacyjnej ZUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania,

* komisja lekarska nie będzie rozpatrywała sprzeciwu wniesionego po terminie (tylko w uzasadnionych przypadkach ZUS, na wniosek osoby zainteresowanej, przywraca termin na wniesienie sprzeciwu).

SŁOWNICZEK
OSOBA CAŁKOWICIE NIEZDOLNA DO PRACY – osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.
OSOBA CZĘŚCIOWO NIEZDOLNA DO PRACY – osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

PRZYKŁAD
Anna K. (56 lat) jest uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy. Pobierała ją przez ostatnie 6 lat. Z uwagi na to, że upływa okres, na który została przyznana renta, dostała wezwanie do stawienia się na badanie u lekarza orzecznika ZUS. Jeśli lekarz orzecznik stwierdzi, że Anna K. jest niezdolna do pracy, niezdolność zostanie orzeczona na okres do osiągnięcia przez nią 60 lat. Od 1 listopada 2005 r. obowiazuje regulacja, w myśl której, jeżeli osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy przez okres co najmniej ostatnich 5 lat poprzedzających dzień badania lekarskiego brakuje mniej niż 5 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego (60 lat dla kobiety, 65 lat dla mężczyzny), to w przypadku dalszego stwierdzenia niezdolności do pracy orzeka się niezdolność do pracy na okres do osiągnięcia tego wieku.

Monika Bugaj-Wojciechowska

Podstawa prawna
* Art. 12–14 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
* Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz.U. nr 273, poz. 2711).