Głównym tematem ostatniej, piątej części komentarza do ustawy o finansach publicznych (u.f.p.) jest wykonywanie budżetu. Poprzednie rozdziały samorządowego działu V u.f.p. dotyczyły planowania finansowego, zarówno w perspektywie rocznej – mającej w polskim systemie finansów publicznych charakter podstawowy – jak i wieloletniej. Ostatni rozdział skupia się na regulacjach dotyczących realnej gospodarki finansowej JST, chociaż ujętej od strony związków z planowaniem – jako realizacja budżetów i planów finansowych.
Większość przepisów omawianego rozdziału, jak i zresztą całej u.f.p., ma charakter formalny, a nawet techniczny. Dokonują one podziału kompetencji, regulują tryb postępowania, określają terminy, nakładają obowiązki informacyjne oraz sprawozdawcze. Najciekawszy wydaje się art. 254 u.f.p. dotyczący sprawy zupełnie odmiennej. Ustala on zasady gospodarki finansowej, jakie obowiązują „w toku wykonywania budżetu jednostki samorządu terytorialnego”. Można więc domniemywać, że dotyczą one realnego gromadzenia środków finansowych i realnego ich wykorzystywania przez szczególne podmioty publiczne (jednostki sektora finansów publicznych, posługując się terminem samej u.f.p.). Szczególny charakter jednostek samorządu zasadza się na ich przynajmniej częściowej autonomii względem centrum państwa, częściowej swobodzie w prowadzeniu gospodarki finansowej. Zasadniczo państwo powinno móc sterować działaniami JST, w tym w sferze finansów, nie za pomocą bezpośredniego nakazu czy zakazu, lecz za pomocą prawa. Jednak w przywołanym art. 254 prawo wydaje się w intencji przynajmniej częściowo wychodzić poza sferę praktycznego określenia ram swobody działania JST, w tym jej granic, w kierunku zdefiniowania wartości, które powinny być obecne w działaniach finansowych JST.