aplikacja

Aplikacja jest praktyką zawodową osób, które zakończyły studia prawnicze i przygotowują się do wykonywania zawodu sędziego, adwokata, radcy prawnego, prokuratora, notariusza lub komornika. Celem aplikacji jest przygotowanie aplikanta do należytego i samodzielnego wykonywania zawodu. Aplikant do zawodów prawniczych musi być nieskazitelnego charakteru, korzystać z pełni praw publicznych, mieć ukończone wyższe studia prawnicze (lub administracyjne – w wypadku komorników) polskie albo zagraniczne uznawane w Polsce i musi legitymować się tytułem magistra. Najczęściej na aplikację przyjmuje się osoby z konkursu w postaci egzaminu rozpisanego przez korporację, a aplikacja jest odpłatna i też kończy się egzaminem sprawdzającym.
Nowelizacja ustaw korporacyjnych z 30 czerwca 2005 roku dopuściła do zawodów prawniczych szerszą grupę prawników. Zwolniono z odbywania aplikacji adwokackiej, radcowskiej, notarialnej nie tylko profesorów i doktorów nauk prawnych, ale także osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych były zatrudnione na podstawie umowy o pracę lub na umowie zlecenia na stanowiskach związanych ze stosowaniem prawa lub tworzeniem prawa przez co najmniej 5 lat.

W wyroku z 19 kwietnia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że pozbawienie korporacji adwokackiej wpływu na ustalanie zasad egzaminu na aplikacje jest niezgodne z Konstytucją. Sprzeczne z Konstytucją jest też, dopuszczanie do egzaminu adwokackiego osób z innych korporacji prawniczych, które zdały tam tylko egzamin – np. sędziowski czy prokuratorski, ale nie mają praktyki w tych zawodach.
Jednakże przepis o egzaminach na aplikacje mimo stwierdzenia ich niekonstytucyjności, straci moc z końcem 2006 roku – do tego czasu ustawodawca ma możliwość znowelizowania ustawy.
W lipcu 2006 roku Sejm znowelizował Prawo o adwokaturze i wprowadził stare zasady przeprowadzania egzaminów. Zgodnie z tą poprawką aplikanci adwokaccy, radcowscy i notarialni wpisani na listę aplikantów przed data wejścia w życie ustawy, przystępują do egzaminu zawodowego na dotychczasowych zasadach. Nowelizację uzasadniono tym, że przepisy ustawy w poprzednim brzmieniu powodują naruszenie praw nabytych aplikantów przede wszystkim w zakresie przystąpienia do egzaminu dopuszczającego do wykonywania zawodu, którego terminy, zgodnie z harmonogramem szkolenia i odbywania aplikacji, zaplanowane zostały na 2006 r., a faktycznie ze względu na brak racjonalnych przepisów przejściowych w ustawie, odbędą się dopiero w 2007 r. Do zawodów prawniczych adwokata, radcy prawnego i notariusza dopuszczono także osoby, które prowadziły przez wspomniany wyżej okres działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu pomocy prawnej, a także referendarzy sądowych i asystentów sędziego.

Czas trwania aplikacji prawniczych:
adwokacka - 3 lata 6 miesięcy
komornicza - 2 lata
notarialna - 2 lata 6 miesięcy
prokuratorska - 3 lata
radcowska - 3 lata 6 miesięcy
sędziowska - 3 lata

Katarzyna Zborska

Podstawa prawna
* Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 163, poz. 1361).