statystyki

Moralne demony Europy. Kryzys tożsamości trawi Zachód

autor: Karolina Lewestam22.07.2016, 07:55; Aktualizacja: 22.07.2016, 08:19
Europa

Twarz naszej zachodniej prosperity jest oficjalnie moralnie czysta – to my przecież jesteśmy wcieloną demokracją i wyznawcami praw człowiekaźródło: ShutterStock

Kryzys tożsamości trawi Zachód. Jeśli mądrze go wykorzystamy, stanie się on podstawą dla dojrzalszego projektu: mniej naiwnego, sensownego tak pragmatycznie, jak moralnie. Ale robimy coś przeciwnego: popadamy w głęboką histerię. Do wyboru są tu histeria prawicowa i lewicowa

Ach, móc jak stworzony przez Oscara Wilde’a Dorian Gray nie brzydnąć, nie marszczyć, nie widzieć, jak się człowiekowi na gębie odkłada złość, sceptycyzm i korupcja, nie obserwować, jak się morda zacięta robi i wredna. Byłoby miło, ale nawet w książkach nie ma nic za darmo i gdzieś to całe życiowe łajno musi spływać. U Wilde’a spływa na olejny portret Graya, który za niego się marszczy, korumpuje i wredzi, chroniąc tym samym przed brzydotą Dorianowe lico. Te tymczasem na salonach może bez przeszkód wzbudzać wielkie poruszenie dam. A kto zazdrości Grayowi, niechaj znajdzie wątpliwe pocieszenie w tym, że choć może nie jest tak piękny, to jest przynajmniej tubylcem cywilizacji, która, jak Dorian Gray, trzyma się w moralnie gładkolicym pionie siłą podobnego mechanizmu.

Kto pisał nasze twarze na pewno ospa kaligraficznym piórem znacząc swoje „o”

Twarz naszej zachodniej prosperity jest oficjalnie moralnie czysta – to my przecież jesteśmy wcieloną demokracją i wyznawcami praw człowieka. To my swoim pomysłem na liberalną demokrację zatrzymaliśmy historię, bo – jak głosił Francis Fukuyama – nic lepszego w polityce nie jest już możliwe. Na salonach jednak promieniejemy tylko dlatego, że nie odmalowują się nam na wizerunku grzechy założycielskie (np. kolonializm), moralne odpady uboczne (np. wspieranie reżimu w Arabii Saudyjskiej lub przeraźliwe warunki pracy szwaczek szyjących nasze tenisówki) czy transgresje wewnątrzsystemowe (niesprawiedliwość neoliberalizmu albo instytucjonalnie sankcjonowany amerykański rasizm). Większość z tego, czym cieszą się moralnie apodyktyczni mieszkańcy Zachodu, łajnem stoi – przy czym łajno owo różne gra role i bywa to przyczyną naszej piękności, to jej gwarantem, to produktem ubocznym.

Fakt ten jest wciąż nieźle kryty przed oczami salonów. Wykrzywiona gęba naszego portretu znajduje się gdzieś na zamkniętym na klucz poddaszu. Ale zaczynamy powoli ten klucz przekręcać: kryzysy humanitarne i polityczne z jednej strony, a media społecznościowe, dostępność innych punktów widzenia i dziennikarskie zacięcie z drugiej sprawiają, że Zachód zaczyna wyraźnie widzieć swoją ciemną stronę. I powstaje pytanie: co tak naprawdę powinien zrobić skonfrontowany ze swoją gorszą twarzą Dorian Gray?

To nie jest zwykłe pytanie, to pytanie absolutnie fundamentalne. Dostrzec wyrwę w swojej moralnej jaźni znaczy tyle, ile doświadczyć głębokiego kryzysu tożsamości – i taki właśnie kryzys toczy właśnie Zachód. Jeśli mądrze ten kryzys wykorzystamy, to stanie się on podstawą dla dojrzalszego projektu aksjologicznego: mniej naiwnego, elastyczniejszego, sensownego zarówno pragmatycznie, jak i moralnie. Tymczasem my robimy coś wręcz przeciwnego i na widok własnego cienia natychmiast popadamy w głęboką histerię. Do wyboru są tu histeria prawicowa i lewicowa; radykalnie różne, obie niezwykle szkodliwe. A jeśli szybko nie uda nam się odnaleźć lepszego sposobu na konfrontację z własnym cieniem, to nie tylko, jak Herbertowski Pan Cogito, przegramy turniej z twarzą, ale przegramy coś o wiele ważniejszego: zupełnie sensowny, wciąż najlepszy z możliwych projekt cywilizacyjny.

Przed lustrem twarz odziedziczoną worek gdzie fermentują dawne mięsa


Pozostało jeszcze 85% treści

Czytaj wszystkie artykuły na gazetaprawna.pl oraz w e-wydaniu DGP
Zapłać 97,90 zł Kup abonamentna miesiąc
Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Reklama

Komentarze (2)

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Galerie