Dopuszczalność odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych

Przepisy techniczno-budowlane należą do powszechnie obowiązujących przepisów prawa i co do zasady powinny być przestrzegane.

W art. 9 Prawa budowlanego dopuszczono jednak możliwość odstępstwa od niektórych przepisów techniczno-budowlanych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. Procedura odstępstwa jest instytucją wyjątkową, która znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadkach szczególnie uzasadnionych.

Piotr Jarzyński

Piotr Jarzyński

źródło: Materiały Prasowe

Zgodnie z nowelizacją Prawa budowlanego odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, po spełnieniu określonych warunków zamiennych, nie może powodować:

  • zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia;
  • pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych;
  • pogorszenia stanu środowiska;
  • w stosunku do obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego - ograniczenia dostępności dla potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w Ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.

Procedura odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych

Procedura odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych składa się najczęściej z czterech etapów:

  • wniosku inwestora o zgodę na odstępstwo;
  • wniosku organu administracji architektoniczno-budowlanej do właściwego ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, o upoważnienie do udzielenia zgody na odstępstwo;
  • upoważnienia organu administracji architektoniczno-budowlanej przez ministra do udzielenia zgody na odstępstwo;
  • udzielenia bądź odmowy udzielenia zgody przez organ administracji architektoniczno-budowlanej na odstępstwo.

Nowelizacja Prawa budowlanego objęła także zawartość wniosku organu administracji architektoniczno-budowlanej do ministra o upoważnienie do udzielenia zgody na odstępstwo.

Wśród załączników, wymagane dotychczas „szczegółowe uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa” przybierze formę „opinii organu wnioskującego wraz ze szczegółowym uzasadnieniem o konieczności wprowadzenia odstępstwa”.

Ponadto doprecyzowano obowiązek załączenia do wniosku, w zależności od potrzeb, opinii innych zainteresowanych organów i podmiotów (wojewódzkiego konserwatora zabytków, rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, wojewódzkiego inspektora sanitarnego).

Moment udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych

Najistotniejsza zmiana dla inwestorów dotyczy udzielania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych dla obiektów będących w budowie lub zrealizowanych z naruszeniem Prawa budowlanego, co było dotychczas praktykowane w niektórych orzeczeniach organów i sądów administracyjnych, choć wzbudzało spory i wątpliwości.

W myśl znowelizowanego art. 9 ust. 2 Prawa budowlanego zgody na odstępstwo udziela się przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę albo decyzji o zmianie pozwolenia na budowę.

Ustawodawca w nowym art. 9 ust. 5 Prawa budowlanego przesądził o zakazie uzyskania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych w postępowaniach w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem Prawa budowlanego.

Oznacza to, że zgoda na odstępstwo będzie udzielana jedynie przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub o jej zmianie. Natomiast, jeśli obiekt w trakcie budowy lub zrealizowany będzie stanowił tzw. samowolę budowlaną (w szczególności naruszał przepisy techniczno-budowlane), to uzyskanie następczej zgody na odstępstwo będzie niemożliwe. Spowoduje to po stronie inwestora m.in. konieczność pokrycia kosztów związanych z rozbiórką obiektu lub doprowadzeniem go do stanu zgodnego z prawem.

Do wniosków o udzielenie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych złożonych przed 19 września 2020 r., a nadal nierozpatrzonych w tym dniu, będą miały zastosowanie znowelizowane przepisy Prawa budowlanego. W związku z powyższym, jeżeli w toku postępowania w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem Prawa budowlanego złożono taki wniosek, to jego pozytywne rozstrzygnięcie może nastąpić jedynie do 18 września 2020 r.

radca prawny Jan Jarzyński – Partner w Kancelarii Prawnej Jarzyński & Wspólnicy

Piotr Jarzyński – Partner w Kancelarii Prawnej Jarzyński & Wspólnicy