Co dalej z kratkami - stanowiska ekspertów w sprawie VAT

Piotr Litwin, doradca podatkowy w Accreo Taxand

Nic nie jest pewne

Zmiany w przepisach dotyczących odliczania VAT od samochodów proponowane przez MF są niekorzystne dla podatników. Nie tylko bowiem oznaczają powrót do stanu sprzed wyroku w sprawie Magoora (odliczenie 60 proc. VAT, ale nie więcej niż 6000 zł), ale wręcz, jeżeli weźmie się dodatkowo pod uwagę planowane zmiany w podatkach dochodowych, oznaczają one pogorszenie sytuacji. Wejście w życie nowych regulacji nadal nie jest przesądzone, ale moim zdaniem należy się z tym liczyć jako z najbardziej prawdopodobnym scenariuszem. Wprawdzie przepisy ograniczające odliczenie VAT stanowią tzw. środek specjalny, zatem ich wprowadzenie wymaga wystąpienia do Komisji Europejskiej, biorąc jednak pod uwagę, że również w innych krajach UE istnieją regulacje dotyczące ograniczenia prawa do odliczania VAT związanego z samochodami, można przypuszczać, że rozwiązania przygotowane przez MF zostaną zaakceptowane.

Zakładając, że wskazany powyżej negatywny scenariusz się zrealizuje, warto się zastanowić, czy istnieją jakieś sposoby na zmniejszenie niekorzystnego efektu planowanych zmian. Naturalnie nie można wykluczyć, że samo brzmienie przepisów ograniczających odliczanie VAT (względnie również brzmienie upoważnienia do stosowania środka specjalnego) da jakieś możliwości zastosowania wykładni korzystnej dla podatników. Tego się jednak nie dowiemy, dopóki przepisy nie zostaną ostatecznie uchwalone. Do końca roku powinno być natomiast możliwe nabycie samochodów „z kratką” z pełnym odliczeniem VAT od ceny nabycia. Niewątpliwie dla tych, którzy planowali kupno samochodu, to argument za przyśpieszeniem transakcji. Być może również w najbliższym okresie mniej korzystne, przynajmniej z punktu widzenia VAT, okaże się zawieranie umów najmu lub leasingu. Nawet bowiem jeżeli umowa będzie dotyczyć samochodu „z kratką”, to nie jest pewne, czy odliczanie VAT z rat uiszczanych po zmianie przepisów nie zostanie ograniczone. Tu jednak znowu należy poczekać na konkretne regulacje, aby to potwierdzić.

Wojciech Śliż, Starszy menedżer w dziale doradztwa podatkowego PricewaterhouseCoopers

W grudniu 2008 r. ETS w sprawie Magoora (C-414/07) stwierdził niezgodność z prawem europejskim polskich przepisów VAT ograniczających prawo do odliczenia podatku naliczonego zawartego w zakupach paliwa do samochodów. Rynek samochodowy zareagował szybko: do ofert praktycznie wszystkich dealerów samochodowych powróciły samochody „z kratką”, dające przedsiębiorcom prawo do odliczenia całości podatku VAT.

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że obecna sytuacja jest korzystna dla przedsiębiorców, niemniej jednak muszę wskazać istotne niebezpieczeństwo. Rozwiązanie obecne nie jest oparte o obowiązujące przepisy, a jedynie o interpretację wyroku ETS dokonaną przez Ministerstwo i chociażby dlatego należy założyć, iż nie będzie trwałe. Już dziś Ministerstwo Finansów zapowiada zmiany przepisów w tym zakresie. Analiza propozycji Ministerstwa wskazuje, iż zamierza ono uzyskać zgodę Komisji na co najmniej kilkuletnie obowiązywanie zakwestionowanych przez ETS restrykcyjnych przepisów.

Cała nadzieja w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, który wkrótce zapewne będzie miał okazję wypowiedzieć się, czy interpretacja wyroku ETS dokonywana przez Ministerstwo Finansów jest interpretacją uprawnioną. Uzasadniona może być zupełnie inna interpretacja, zakładająca, iż efektem wyroku ETS powinna być możliwość odliczenia podatku VAT od każdego samochodu używanego w działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Przypomnę tylko, iż stanowisko takie, w mojej ocenie w sposób szczególnie dobrze uzasadniony, konsekwentnie prezentuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Potwierdzenie przez NSA interpretacji dokonanej przez WSA w Krakowie prowadziłaby do sytuacji, w której polski system podatku VAT w zakresie prawa do odliczenia VAT od samochodów i paliw byłby nie tylko sprawiedliwy, ale też z punktu widzenia przedsiębiorcy właściwie idealny. Jedynym ograniczeniem realizacji prawa do odliczenia byłaby konieczność wykazania związku danego wydatku z opodatkowaną działalnością gospodarczą.

Hubert Stanczyk, Kierownik Sprzedazy Korporacyjnej Toyota Motor Poland

Trudno się dziwić zainteresowaniu firm zakupem samochodów z możliwością odliczenia VAT. Tym bardziej w okresie zagrożenia koniunktury, kiedy każdy z przedsiębiorców zastanawia się nad możliwością redukcji kosztów. Zakup samochodu osobowego z homologacją ciężarową taką możliwość daje – póki co nie tylko od ceny zakupu samochodu, a także od paliwa. Co jednak się stanie w przyszłym roku, jeśli znowu zostaną wprowadzone ograniczenia odliczania tego podatku od samochodów osobowych i co być może ważniejsze także od paliwa? Jednego możemy być pewni, przedsiębiorcy znowu będą ponosili wyższe koszty. Co jednak wtedy zrobić z takim samochodem, który przez zamontowaną kratę ma mimo wszystko nieco obniżoną funkcjonalność? Czy kratkę tą można wymontować bez negatywnych konsekwencji podatkowych?

W przypadku samochodów, które posiadają ładowność przekraczającą 500 kg oraz – co ważne – fabryczną homologację ciężarową, klienci nie będą musieli dalej jeździć z kratką, a jej demontaż nie będzie powodował konieczności korygowania pierwotnie odliczonego podatku. Potwierdzają to liczne indywidualne interpretacje Urzędów Skarbowych m.in. w Opolu (sygn. PP/443-46-2/06 data wydania: 2006.05.30) i w Warszawie Wola (sygn. US40/VAT/I/2206/2005/ADB data wydania: 2005.11.14). Pełne teksty wyżej wymienionych interpretacji dostępne są na stronie Ministerstwa Finansów pod adresem: www.mofnet.gov.pl. Modele Toyoty z homologacją ciężarową (Yaris, Auris, Avensis, Verso, RAV4, LandCruiser) spełniają wspomniane w interpretacjach kryteria. Jeśli przepisy ograniczające możliwości odliczania VAT-u wejdą w życie i jeżeli nie zmienią się reguły w kwestii korekt, nasi klienci, będą mogli bez problemu przywrócić osobową homologację swoich samochodów i po tej czynności użytkować je bez kratki i bez konieczności korygowania odliczonego podatku. W ewentualnym przekwalifikowaniu samochodów pomogą im nasze stacje, które wymontują przegrodę i doprowadzą samochód do stanu przed zmianą na ciężarowy. Doradcy serwisowi służyć będą także pomocą w kwestiach formalnych.

Mieczysław Groszek, prezes zarządu BRE Leasing Sp. z o.o

Chaos na horyzoncie

Powrót „kratki” i odliczania VATu nastąpił na skutek wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz toczących się, co najmniej kilkudziesięciu, spraw w sądach administracyjnych, a nie samodzielnej zmiany stanowiska Ministerstwa Finansów. Obecnie Ministerstwo Finansów dopuściło możliwość rozliczania VAT w odniesieniu do samochodów z kratką oraz paliw do tych pojazdów. Jednak to ostateczne rozstrzygnięcia w toczących się sprawach sądowych wskażą, jaki naprawdę mamy dziś stan prawny. Czy tak jak chce Ministerstwo Finansów - mamy ograniczenie rozliczenia VAT tylko w stosunku do pojazdów z kratką, czy też tak, jak wskazuje szereg doradców podatkowych oraz niektóre wyroki sądowe – prawo do VAT przysługuje w stosunku do wszystkich pojazdów, w tym osobowych, jak i z kratką.

Do zakończenia tych sporów sytuacja jest skomplikowana, nieczytelna nie tylko dla nie-fachowców w dziedzinie prawa podatkowego, ale również dla samych „podatkowców”. Jest to duży problem dla firm leasingowych, bowiem niejednoznaczność sytuacji utrudnia przygotowanie profesjonalnej oferty, bezpiecznej zarówno dla klientów jak i samych leasingodawców. Można wyobrazić sobie sytuację, gdy na ten temat polskie sądy wydadzą wyroki różniące się od interpretacji Ministerstwa Finansów, co jest bardzo prawdopodobne. Zapanuje chaos, urzędy skarbowe będą miały problemy w ocenie sytuacji poszczególnych firm, w zależności od tego, czy uznają taki wyrok sądu za wiążący, czy nie. Z pewnością nie wpływa na to stabilność prawa w Polsce.

Pojawiające się określenia montowania kratek w homologowanych pojazdach, jako „fikcja prawna”, czy też „patologia”, dodatkowo wpływają na wątpliwości przedsiębiorców co do takich rozwiązań.

Mimo wszystko rozwiązanie to ma wpływ na sprzedaż pojazdów i samochody z kratką zaczynają powracać na nasze drogi.

Zmiany, które są dziś oczekiwane przez przedsiębiorców i które zamkną okres niepewności w prawie, to umożliwienie pełnego odliczenia VAT od zakupu wszelkich pojazdów w tym osobowych i paliwa do nich. Takie jednoznaczne i klarowne rozstrzygnięcie zniweluje pole do sporów interpretacyjnych i niespójnych rozwiązań.