wróć do działu: Prawo
Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) – organ sądowy dla Wspólnoty Europejskiej. Został on utworzony na mocy Protokołu o statucie ETS z 1957 r.
Skład i właściwość
W
skład Trybunału wchodzi jeden sędzia z każdego państwa członkowskiego,
toteż reprezentowane są wszystkie krajowe porządki prawne UE. Trybunał
jest wspomagany przez ośmiu „rzeczników generalnych”. Ich rolą jest
przedstawianie uzasadnionych opinii w sprawach wniesionych przed
Trybunał.
ETS jest właściwy do:
* kontroli legalności aktów prawa wspólnotowego,
* rozstrzygania spraw związanych z odpowiedzialnością,
* wydawania orzeczeń wstępnych.
Zadania
Podstawowym
zadaniem ETS jest zapewnianie przestrzegania prawa przy wykładni i
stosowaniu Traktatu o utworzeniu Wspólnoty Europejskiej. Dlatego ETS
kontroluje przestrzeganie prawa przez instytucje. Sprawdza też, czy
państwa członkowskie wypełniają wspólnotowe zobowiązania. Zgodnie z
kryterium właściwości ETS, do rozstrzygania określonego rodzaju spraw
wyróżnia się:
* orzeczenia w sprawie kontroli legalności aktów prawa wspólnotowego (recours de la légalité),
| Sądy i trybunały w Europie | ||
|---|---|---|
| Sąd | Cele działania | Kto może skarżyć |
| Europejski Trybunał Sprawiedliwości | zapewnienie poszanowania prawa wspólnotowego przy jego wykładni i stosowaniu oraz przepisów stanowionych przez właściwe instytucje Wspólnoty | państwa członkowskie; instytucje wspólnotowe (Parlament, Rada, Komisja); osoby prywatne, jeśli dana osoba jest adresatem skarżonego aktu prawnego lub akt ten dotyczy jej bezpośrednio i indywidualnie; osoby prawne (przedsiębiorstwa), jeśli w związku z pełnieniem funkcji przez urzędników lub instytucje poniosły one szkodę |
| Sąd I Instancji | czuwa nad poszanowaniem prawa w wykładni i stosowaniu traktatów ustanawiających Wspólnoty Europejskie oraz przepisów stanowionych przez właściwe instytucje wspólnotowe; właściwy do rozstrzygania skarg bezpośrednich | państwa członkowskie; osoby prywatne i osoby prawne mogą wnosić skargi bezpośrednio |
| Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu (sąd międzynarodowy) | działa na podstawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i rozpatruje skargi wniesione przez pokrzywdzonych, którzy twierdzą, że naruszono ich prawa zagwarantowane w tej Konwencji. | prawa zagwarantowane w tej Konwencji.
państwa będące stroną Konwencji mogą wystąpić przeciwko innemu państwu; osoby, organizacje pozarządowe, grupy jednostek |
* orzeczenia rozstrzygające sprawy związane z odpowiedzialnością (recours de pleine juridiction) oraz
* orzeczenia wstępne (renvois préjudiciels).
Postępowanie przed Trybunałem
Na postępowanie przed ETS składa się część pisemna i ustna.
Jest
ono, co do zasady, prowadzone w języku francuskim jako języku roboczym.
Powód może jednak wybrać jeden z 20 urzędowych języków Unii (w tym
polski). W części ustnej postępowania zapewnione jest symultaniczne
tłumaczenie postępowania na języki oficjalne Wspólnoty inne niż język
postępowania.
Reprezentacja przed ETS jest obowiązkowa. Osoba
fizyczna lub osoba prawna występująca przed ETS musi być reprezentowana
przez adwokata lub radcę prawnego wpisanego na listę rady adwokackiej
(radcowskiej) któregokolwiek z państw członkowskich.
Postępowanie
przed ETS co do zasady jest bezpłatne. Płatne są tylko niektóre,
wyjątkowe prace, np. tłumaczenia. Z zasady strona przegrana płaci
honorarium adwokackie stronie przeciwnej.
Decyzje ETS wydawane w
wyniku prowadzonego przed nim postępowania mogą przyjąć formę
postanowienia albo orzeczenia. Orzeczenia są podstawową formą decyzji i
stają się prawomocne z dniem ogłoszenia.
Komórka pomocnicza – Sąd Pierwszej Instancji
Od
1 września 1989 r. ETS posiada podległą mu komórkę pomocniczą, jaką
jest Sąd Pierwszej Instancji (SPI), który składa się z 15 członków.
Siedzibą SPI jest Luksemburg.
Sąd Pierwszej Instancji rozstrzyga:
* spory między instytucjami a ich funkcjonariuszami,
*
sprawy wszczęte przez osoby fizyczne i prawne w celu unieważnienia aktu
prawnego lub stwierdzenia naruszenia zasad konkurencji,
* sprawy o odszkodowanie wszczęte przez osoby fizyczne albo prawne z tytułu braku działania lub niewłaściwej decyzji,
* stosowanie środków represyjnych wobec osób fizycznych i prawnych.
WARTO ZAPAMIĘTAĆ
Siedzibą
Trybunału Sprawiedliwości jest Luksemburg. Trybunał pracuje w trybie
stałym z przerwą wakacyjną od 15 lipca do 15 sierpnia.
WARTO ZAPAMIĘTAĆ
Zadaniem ETS jest zapewnienie, by legislacja Unii (technicznie
określana mianem „prawa wspólnotowego”) była interpretowana i stosowana
w ten sam sposób w każdym państwie członkowskim. Prawo wspólnotowe musi
być bowiem zawsze identyczne dla wszystkich stron i w każdych
okolicznościach. Trybunał jest uprawniony do rozstrzygania sporów
prawnych wynikłych między państwami członkowskimi, instytucjami UE,
przedsiębiorstwami i osobami fizycznymi.
Edyta Wereszczyńska
Podstawa prawna
* Art. 220–248 Traktatu o utworzeniu Wspólnoty Europejskiej (TWE).
* Art. 31–34 Traktatu o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS).
* Art. 136–160 Traktatu o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euroatom).
* Protokół o statucie ETS z 1957 r.
* Regulamin postępowania ETS z 1974 r.
