adwokat

Zawód adwokata (z łac. advocatus od advocare – przyzwany na pomoc) to zawód prawniczy polegający na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Adwokat wykonuje zawód w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim albo w spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej.

WARTO ZAPAMIĘTAĆ
Adwokata obowiązuje zachowanie w tajemnicy tego wszystkiego, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej. Ten obowiązek nie może być ograniczony w czasie.

Wykonywanie zawodu

Adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy, jeśli jego małżonek pełni funkcje sędziowskie, prokuratorskie lub w okręgu izby adwokackiej – w organach dochodzeniowo- śledczych, jeśli został uznany za trwale niezdolnego do wykonywania zawodu, jeśli został ubezwłasnowolniony albo gdy został zawieszony w czynnościach. Nie może też wykonywać swej pracy, gdy w okręgu izby spokrewniona z nim osoba do drugiego stopnia lub spowinowacona z nim w pierwszym stopniu pełni funkcje sędziowskie, prokuratorskie, dochodzeniowo-śledcze. W Polsce jest około 7700 adwokatów.
Tytuł zawodowy „adwokat” podlega ochronie prawnej. Adwokaci posiadają zbiór zasad etyki, których muszą przestrzegać. Zbiór ma formę uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej. Sprzeczne z godnością zawodu i niedopuszczalne jest m.in. korzystanie z usług pośredników, narzucanie komukolwiek swej pomocy prawnej albo umieszczanie reklam w prasie lub innych środkach masowego przekazu.

WARTO ZAPAMIĘTAĆ
Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej, określa szczegółowe zasady ponoszenia kosztów pomocy prawnej z urzędu oraz stawki minimalne za czynności adwokackie, w drodze rozporządzenia, w sprawie opłat za czynności adwokackie i ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Palestra

Ogół adwokatów i aplikantów adwokackich stanowi adwokaturę, nazywaną także palestrą, czyli samorząd tego zawodu. Stanowi on ogół adwokatów i aplikantów adwokackich. Prawo wykonywania zawodu adwokata ma tylko ten, kto został wpisany na listę adwokatów przez okręgową radę adwokacką. Do zadań adwokatury należy między innymi reprezentowanie i ochrona praw członków, sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata, doskonalenie zawodowe adwokatów i kształcenie aplikantów adwokackich.
Prawie każda sprawa trafiająca do danego adwokata jest inna; cenę za obsługę prawną ustala się w drodze umowy z klientem.

Na listę adwokatów może być wpisany ten, kto:

* jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata,
* korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych,
* ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej,
* odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki

Wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do:

* profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych,
* osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny,
* osób, które co najmniej trzy lata zajmowały stanowisko radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

Do złożenia egzaminu adwokackiego bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej, mogą przystąpić:

* doktorzy nauk prawnych,
* soby, które pracowały przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat, na stanowisku referendarza sądowego lub asystenta sędziego.

Co zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Nowelizacja ustawy o adwokaturze stworzyła możliwość przejścia do zawodu adwokata bez odbycia aplikacji i zdania egzaminu adwokackiego, osobom po innych aplikacjach prawniczych. Przepis ten jednak został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. (Dz.U. z 2006 r., nr 75, poz. 529). Trybunał uznał ten przepis za niezgodny z konstytucją w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.
WARTO ZAPAMIĘTAĆ
Osoby, które wykonywały zawód sędziego lub prokuratora, nie mogą w ciągu dwóch lat od zaprzestania wykonywania tego zawodu wykonywać zawodu adwokata w okręgu tej izby adwokackiej, w której zajmowały powyższe stanowisko. Zakaz ten nie dotyczy sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, Sądu Najwyższego, sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz prokuratorów Prokuratury Krajowej.

Wspomniana nowelizacja zakładała także możliwość przystąpienia do egzaminu adwokackiego, bez wymogu odbycia aplikacji, osób które przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem egzaminu, wykonywały usługi, pracowały lub wykonywały działalność gospodarczą polegające na tworzeniu lub stosowaniu prawa. Ten przepis został także zakwestionowany przez Trybunał i przestał obowiązywać 4 maja 2006 roku.
W wyroku Trybunał uznał także, że nowelizacja pozbawiając samorząd adwokacki wpływu na egzamin adwokacki także narusza ustawę zasadniczą. Ten zakwestionowany przez Trybunał przepis, przestanie obowiązywać z dniem 31 grudnia 2006 roku.

Katarzyna Rychter

Podstawa prawna
* Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (tj. Dz.U. z 2002 r. nr 123, poz. 1058 z późn. zm.).
* Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).