świadectwo energetyczne

Od 1 stycznia 2009 roku każdy nowowybudowany budynek oddawany do użytkowania oraz każdy budynek starszy, jednak wprowadzany do obrotu, czyli np. wynajmowany lub sprzedawany musi posiadać świadectwo energetyczne. Jest to dokument, który określa zużycie energii w danym budynku oraz koszty jego utrzymania.

Każde świadectwo energetyczne musi być sporządzone w sześciu częściach w formie pisemnej i elektronicznej. Treść formy elektronicznej świadectwa powinna być tożsama z treścią formy pisemnej i powinna być zapisana w wersji tylko do odczytu, uniemożliwiającej jego edycję. Świadectwo sporządzone w formie pisemnej powinno być natomiast oprawione w okładkę formatu A4 uniemożliwiającą jego zdekompletowanie. Obie wersje świadectwa powinny być sporządzone w języku polskim, przy zastosowaniu graficznych i literowych oznaczeń określonych w Polskich Normach dotyczących budownictwa oraz instalacji ogrzewczych, wentylacyjnych, chłodzenia, ciepłej wody użytkowej i oświetlenia w budynkach.

Część tytułowa świadectwa energetycznego powinna określać typ budynku, adres i nazwisko właściciela, wartość wskaźnika EP dla budynku ocenianego (pokazującego roczne zapotrzebowanie energii na jednostkę powierzchni, dostarczonej do budynku lub lokalu mieszkalnego wyrażone w kWh/mkw./rok), jego porównanie z wartością wskaźnika EP dla budynku referencyjnego (modelowego) wynikającą z przepisów techniczno-budowlanych oraz datę wydania i ważności świadectwa, a także imię i nazwisko sporządzającego świadectwo, jego adres i numer uprawnienia. W części drugiej - charakterystyce techniczno-użytkowej - znajdują się informacje o przeznaczeniu budynku, roku jego oddania do użytkowania, kubaturze i liczbie kondygnacji, rodzaju konstrukcji, powierzchni, ogrzewaniu, wentylacji, ciepłej wodzie oraz chłodzeniu. Część trzecia określa charakterystykę energetyczną budynku, czyli np. średni współczynnik przenikania ciepła i zapotrzebowanie energii końcowej. W części czwartej powinna znaleźć się ocena charakterystyki energetycznej, czyli określenie obliczeniowego zapotrzebowania nieodnawialnej energii pierwotnej i porównanie jej z wartościami referencyjnymi oraz ocena graficzna charakterystyki energetycznej na wykresie. Część piąta zawiera uwagi o możliwości zmniejszenia zapotrzebowania energii w budynku. Ostatnia część powinna wskazywać podstawę prawną, na jakiej sporządzono świadectwo. Dokładne wzory świadectw znajdują się w załącznikach do rozporządzenia w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej - w załączniku nr 1 i 2 znajduje się wzór świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, a w załączniku nr 3 znajduje się wzór świadectwa charakterystyki energetycznej lokalu mieszkalnego.
Świadectwo energetyczne muszą posiadać przede wszystkim budynki i lokale nowe, które są oddawane do użytkowania. W przypadku budynków nowo wybudowanych inwestor musi dołączyć do zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie kopię świadectwa charakterystyki energetycznej budynku. Bez takiej kopii nie uzyska on pozwolenia na użytkowanie budynku.

Poza nowo wybudowanymi obiektami świadectwa energetyczne muszą być sporządzane także dla budynków starych, które są już użytkowane, a które są wprowadzane do obrotu, czyli np. wynajmowane lub sprzedawane. Obowiązek posiadania certyfikatów energetycznych nie oznacza jednak, że nie jest możliwa sprzedaż lub wynajęcie lokalu, bez świadectwa energetycznego. Nowelizacja prawa budowlanego nie wprowadza bowiem żadnych sankcji za brak świadectwa, jak np. kara grzywny czy nieważność umowy sprzedaży nieruchomości. Nowelizacja nie stanowi także, że bez tego dokumentu notariusz nie może sporządzić aktu notarialnego. W praktyce zatem to kupujący mieszkanie lub dom albo wynajmujący dany lokal decyduje o tym, czy przy tego typu transakcji lokalu już używanego konieczne jest świadectwo energetyczne. Jeżeli nabywca lub najemca zażąda przedstawienia świadectwa, to zbywca lub wynajmujący ma obowiązek jego posiadania. Jeżeli jednak nabywca lub najemca takiego żądania nie zgłosi, to sprzedaż lub wynajęcie mieszkania czy innego lokalu, np. użytkowego, możliwa jest bez świadectwa.

Obowiązek posiadania certyfikatów dotyczy nie tylko nowych, ale także wszystkich budynków o powierzchni użytkowej przekraczającej 1 tys. mkw., które są zajmowane przez organy administracji publicznej lub w których świadczone są usługi znacznej liczbie osób, jak np. dworce, lotniska, muzea, hale wystawiennicze, szkoły, szpitale czy urzędy. Nie ma przy tym znaczenia, czy są to budynki nowe i dopiero oddawane do użytkowania czy stare i użytkowane już od wielu lat. W przypadku takich budynków zarządca lub właściciel musi nie tylko uzyskać świadectwo energetyczne, ale także umieścić je w widocznym miejscu budynku, tak aby mogli się z nim zapoznać użytkownicy.

Właściciel lub zarządca danego budynku musi uzyskać świadectwo charakterystyki energetycznej także wówczas, gdy w danym budynku w wyniku przebudowy lub remontu zmieni się jego charakterystyka energetyczna. Nie każdy zatem remont będzie wiązał się z obowiązkiem uzyskania certyfikatu energetycznego, ale tylko taki, który spowoduje zmianę charakterystyki energetycznej. Certyfikat będzie zatem konieczny, jeżeli np. nastąpi wymiana okna w budynku, zmieni się instalacja centralnego ogrzewania czy przeprowadzona zostanie termomodernizacja.
Sporządzenie świadectwa nie zawsze jest obowiązkowe. Prawa budowlane określa bowiem pewną kategorię budynków, dla których w żadnym przypadku nie jest obowiązkowe sporządzanie tych dokumentów. Świadectw energetycznych nie muszą posiadać budynki podlegające ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, budynki używane jako miejsca kultu i do działalności religijnej oraz budynki niemieszkalne służące gospodarce rolnej. Z obowiązku tego zwolnione są także budynki przeznaczone jedynie do czasowego użytkowania, czyli budynki przeznaczone do użytkowania w czasie nie dłuższym niż dwa lata oraz budynki mieszkalne przeznaczone do użytkowania nie dłużej niż cztery miesiące w roku, a także budynki o małej powierzchni i małym zapotrzebowaniu na energię, czyli budynki przemysłowe i gospodarcze o zapotrzebowaniu na energię nie większym niż 50 kWh/mkw./rok oraz budynki wolno stojące o powierzchni użytkowej poniżej 50 mkw.

Z uwagi na fakt, iż obowiązek zapewnienia świadectwa energetycznego spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy budynku, to właśnie oni są zobowiązani do poniesienia kosztów sporządzenia tego dokumentu. Koszty te nie są określone w ustawie i są uzależnione od cen rynkowych, wielkości danego budynku, jego wieku oraz nakładu pracy i użytego do sporządzenia świadectwa sprzętu. Ceny świadectw energetycznych dla jednego mieszkania kształtują się w granicach 1 tys. zł, natomiast w przypadku dużych obiektów o powierzchni użytkowej przekraczającej 1 tys. mkw. nawet od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Świadectwa energetyczne mogą dziś wystawiać przede wszystkim osoby, które mają pełną zdolność do czynności prawnych, nie były karane za przestępstwo przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe, a także ukończyły studia magisterskie i posiadają uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności architektonicznej, konstrukcyjno-budowlanej lub instalacyjnej. Chodzi tu przede wszystkim o inżynierów z wykształceniem magisterskim, którzy mają uprawnienia do projektowania. Przygotowywana przez Rząd nowelizacja prawa budowlanego umożliwi wystawianie certyfikatów energetycznych także inżynierom budownictwa, którzy nie mają tytułu magistra, a jedynie inżyniera.
Poza inżynierami, którzy mają uprawnienia projektowe, certyfikaty mogą wydawać także osoby, które mają inne wykształcenie magisterskie, jak np. historyczne, dziennikarskie czy prawnicze, i odbyły odpowiednie szkolenia oraz zdały egzamin organizowany przez ministra infrastruktury. Wymóg ukończenia szkolenia i zdania egzaminu nie dotyczy jednak osób, które odbyły nie mniej niż roczne studia podyplomowe na kierunkach: architektura, budownictwo, inżynieria środowiska, energetyka lub pokrewne w zakresie audytu energetycznego na potrzeby termomodernizacji oraz oceny energetycznej budynków. Dodatkowo studia te muszą trwać co najmniej rok.

WARTO ZAPAMIĘTAĆ

Jakie budynki są zwolnione z obowiązku posiadania certyfikatów energetycznych
- podlegające ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
- używane jako miejsca kultu i do działalności religijnej,
- przeznaczone do użytkowania w czasie nie dłuższym niż dwa lata,
- niemieszkalne służących gospodarce rolnej,
- przemysłowe i gospodarcze o zapotrzebowaniu na energię nie większym niż 50 kWh/mkw./rok,
- mieszkalne przeznaczone do użytkowania nie dłużej niż cztery miesiące w roku,
- wolno stojące o powierzchni użytkowej poniżej 50 mkw.

Dla jakich budynków konieczne są certyfikaty energetyczne
- nowo wybudowanych i oddawanych do użytkowania,
- starszych i użytkowanych już, jednak wprowadzanych do obrotu, czyli np. sprzedawanych lub wynajmowanych,
- budynków, w których w wyniku remontu lub rozbudowy zmieniła się charakterystyka energetyczna,
- budynków o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 mkw., które są zajmowane przez organy administracji publicznej, lub w których świadczone są usługi znacznej liczbie osób.

PRZYKŁAD

METODOLOGIA OBLICZANIA ZAPOTRZEBOWANIA NA MATERIAŁ OPAŁOWY, KTÓRYM OGRZEWANY JEST DANY BUDYNEK

Wartość rocznego zapotrzebowania na energię końcową wynosi 32 760 kWh/rok.
Wartość opałowa 1 m sześc. gazu ziemnego wysokometanowego przeliczona na kWh wynosi 9,56 kWh/m sześc.
Dzieląc roczne zapotrzebowanie na energię końcową przez wartość opałową gazu otrzymujemy roczne zapotrzebowanie na gaz, które wynosi 3340 m sześc.
Dla takiej samej wartości energii końcowej zapotrzebowanie na węgiel kamienny średni będzie wynosiło 5619 kg (wartość opałowa wynosi 7,36), drewno opałowe będzie wynosiło 6552 kg (wartość opałowa wynosi 5,00), a użytkownik lokalu ogrzewanego za pomocą gazu koksowniczego będzie potrzebował 6740 m sześc. tego gazu (wartość opałowa wynosi 4,86).

Arkadiusz Jaraszek

PODSTAWA PRAWNA

- Ustawa z 19 września 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. nr 191, poz. 1373).
- Rozporządzenie ministra infrastruktury z 21 stycznia 2008 r. w sprawie przeprowadzania szkolenia oraz egzaminu dla osób ubiegających się o uprawnienie do sporządzania świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, lokalu mieszkalnego oraz części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową (Dz.U. nr 17, poz. 104).
- Rozporządzenie ministra infrastruktury z 6 listopada 2008 r. w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej (Dz.U. nr 201, poz. 1240).
- Rozporządzenie ministra infrastruktury z 6 listopada 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 201, poz. 1238).
- Rozporządzenie ministra infrastruktury z 6 listopada 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. nr 201, poz. 1239)