W oczekiwaniu na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie tzw. „starych spadków” fragment korzystnego dla podatników uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 4 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 998/07:

 „W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu ogranicza się do kwestii zastosowania przepisów intertemporalnych, głównie zaś, do udzielenia odpowiedzi na pytanie, które przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn stosuje się do sytuacji, gdy nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych nastąpiło pod rządami przepisów dotychczasowych, zaś obowiązek podatkowy w tym podatku powstał po 1 stycznia 2007 r.

W rozważanej kwestii, kluczowe znaczenie ma art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej, który stanowi, że do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Konstrukcja tego przepisu nie budzi wątpliwości. Wynika z niego, a contrario, że wszystkie nowe przepisy upsd.  poza wymienionymi w ust. 2 i 3 - mają zastosowanie do nabycia rzeczy i praw majątkowych, które nastąpiło po dniu wejścia w życie ustawy.

Niezbędne jest zatem dokonanie szczegółowej analizy regulacji wymienionych w art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej, gdyż one decydują o prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tym przepisem, przepis art. 4 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, ma zastosowanie również do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło po dniu 12 maja 2006 r.

Przepis art. 4 ust.4 upsd w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stanowi natomiast, iż: "Zwolnienia określone w ust. 1 i w art. 4 a stosuje się, jeżeli w chwili nabycia nabywca posiadał obywatelstwo polskie lub obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub miał miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium takiego państwa."

Przepis ust. 1 art. 4 określa przedmiotowy katalog zwolnień od podatku od spadków i darowizn, natomiast art. 4 a upsd dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej wprowadza nową kategorie zwolnień podmiotowych.

Jak już wcześniej zasygnalizowano, ta nowa kategoria zwolnień podmiotowych odnosi się tylko do niektórych nabywców zaliczanych do I grupy podatkowej i obejmuje: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Nabycie przez te osoby własności rzeczy lub praw majątkowych jest zwolnione od podatku, jeśli spełnione zostały przez nie warunki zwolnienia wymienione w pkt 1 i 2 ust. 1.

Gdy nabywca z tego kręgu osób dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 musi, dla uzyskania prawa do zwolnienia, dopełnić warunków wymienionych w ust. 2, a gdy tego nie uczyni zostanie opodatkowany na zasadach określonych do nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Reasumując dotychczasowe wywody stwierdzić należy, że z art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej wynika, że jeżeli nabywca rzeczy lub praw majątkowych w chwili tego nabycia posiadał obywatelstwo polskie lub obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)  stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub miał miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub na terytorium takiego państwa, to korzysta ze zwolnień przedmiotowych wymienionych w ust. 1 art. 4 oraz zwolnienia podmiotowego wymienionego w art. 4 a upsd, jeżeli spełnia warunki, od których ustawa uzależnia ich uzyskanie, także wtedy, gdy owo nabycie nastąpiło po dniu 12 maja 2006 r., a przed 1 stycznia 2007 r.”

I dlatego sąd uzasadniał dalej, że:

 „Stanowisko zatem zaprezentowane w skardze, a sprowadzające się do tezy, że z mocy art. 3 ust. 2 ustawy zmienianej skarżącemu przysługiwało zwolnienie od podatku na mocy art. 4a upad pod warunkiem spełnienia ustawowych warunków, jest zdaniem Sądu prawidłowe. Skład orzekający podziela pogląd zaprezentowany w tej materii w wyrokach zapadłych w podobnych stanach faktycznych, z których wywieść można ogólną tezę, iż "Z treści art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w "nowym" brzmieniu, do której odsyła art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. Nr 222, poz. 1629), wynika, że wsteczne obowiązywanie nie dotyczy "starych", lecz "nowych" przepisów dotyczących zwolnień podatkowych.”

W konsekwencji uchylając zaskarżoną decyzję sąd dał odpowiednią wskazówkę Dyrektorowi Izby Skarbowej

„Rozpoznając ponownie sprawę, Dyrektor Izby Skarbowej uwzględni wskazaną w niniejszym uzasadnieniu prawną ocenę nabycia przez skarżącego spadku po zmarłej w dniu 21 sierpnia 2006 r. spadkodawczyni, a ponadto odniesie się do całości zarzutów podniesionych w odwołaniu i ich prawnej argumentacji. W szczególności Dyrektor Izby Skarbowej, odniesie się do zakresu odesłania wynikającego z treści art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej w związku z art. 3 ust. 1 tej ustawy i jego wpływu na stosunki prawne dotyczące nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w wyniku dziedziczenia, następującego po dniu 12 maja 2006 r.”

Niestety nie wszystkie doniesienia z lini forntu są tak pomyślne. Jak poinformował jeden z Czytelników mojego bloga jest też już niekorzystne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Jego uzasadnienie trafi na blog, jak tylko uda mi się uzyskac do niego dostęp. Niekorzystne orzeczenie wydał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Uzasadnienie tego wyroku, jeszcze dziś wieczorem w kolejnym wpisie. Jak widać, podział w orzezcnictwie sądów administracyjnych się pogłębia. Teraz wszystko w rękach sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.