Dzięki uprzejmości jednego z Czytelników bloga i za jego zgodą (serdecznie dziękuję) najświeższa, bo z wczoraj (z 24 stycznia) odpowiedź Ministerstwa Finansów w interesującej wszystkich sprawie opodatkowania spadków. Publikuje ją w całości i dziś bez komentarza. Czekam za to na pytania, które nasuną się w związku z tą ciekawą lekturą.

„Odpowiadając na Pana pismo, przekazane pocztą elektroniczną w dniu 10 stycznia 2007 r., w sprawie stosowania znowelizowanych przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz przepisów wykonawczych, Departament Podatków i Opłat Lokalnych Ministerstwa Finansów uprzejmie informuje:

Zmiany w ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514, z późn. zm.), zwanej dalej „uspd”, wprowadzone ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 222, poz. 1629), dotyczące zwolnienia od podatku od spadków i darowizn osób najbliższych, weszły w życie z dniem w życie z dniem 1 stycznia 2007 r. Przepisy te znajdą zastosowanie do tych przypadków, w których nieodpłatne nabycie rzeczy lub praw majątkowych nastąpiło po 1 stycznia 2007 r. Przepisy upsd nie zawierają własnej definicji nabycia spadku, a zatem należy stosować w tym względzie przepisy Kodeksu cywilnego. W przypadku nabycia rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku za dzień nabycia uznaje się dzień śmierci spadkodawcy. Zgodnie bowiem z art. 924 Kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Prawomocne postanowienie sądu stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę (1025 § 1 K.c.).

W świetle przepisów K.c. nabycie spadku jest uzależnione od woli spadkobiercy. Oświadczenie woli w tym przedmiocie może być złożone w terminie sześciu miesięcy, który liczony jest od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania do dziedziczenia (art. 112, 1015 § 1 K.c.), niemniej oświadczenie złożone ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 73 § 2, 1018 § 3 k.c.) w tym terminie przed sądem lub notariuszem oznacza definitywne - zgodnie z jego wolą - nabycie spadku w chwili jego otwarcia (ze skutkiem ex tunc).

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej rozstrzyga, które upsd mają zastosowanie do nabycia, które nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2007 roku. Celem przepisów przejściowych jest uregulowanie przez ustawodawcę stosunków prawnych, które powstały przed wejściem w życie nowej regulacji, a ich skutki prawne trwać będą również po jej wejściu w życie. Zgodnie z powołanym przepisem przejściowym, określonym w art. 3 ust. 1 ustawy zmieniającej, do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, które nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 2007 r.), stosuje się przepisy upsd, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Przepisy przejściowe ustawy zmieniającej nie regulują wpływu nowego (dodanego) przepisu art. 4a upsd na stosunki powstałe pod działaniem ustawy dotychczasowej (przed zmianą), a zatem do nabycia majątku w drodze spadku przed 1 stycznia 2007 r., przepis ten nie może mieć zastosowania. Przepisy przejściowe, określone w art. 3 w ust. 2 ustawy zmieniającej, odnoszą się do stosowania przepisów art. 4 ust. 4 ustawy, który to przepis określa zakres podmiotowy nabywców, uprawnionych do korzystania ze zwolnień i ulg podatkowych w podatku od spadków i darowizn.

W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. z ulg podatkowych, określonych w art. 4 i art. 16 tej ustawy mogli korzystać wyłącznie nabywcy posiadający obywatelstwo polskie lub miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 ust. 4 i art. 16 ust. 2 pkt 1 upsd). Przepis art. 4 ust. 4 upsd w nowym brzmieniu, umożliwia korzystanie z ulg i zwolnień, o których mowa w tej ustawie, takŻe nabywcom posiadającym obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub mającym miejsce zamieszkania na terytorium takiego państwa, a w konsekwencji zapewnia zgodność przepisów polskich z prawem Unii Europejskiej w tej kwestii. Jeżeli nabycie majątku nastąpiło w okresie od 13 maja do 31 grudnia 2006 r. osoby te mogą skorzystać z ulg wyłącznie w zakresie art. 4 ust. 1 i art. 16 ustawy, gdyż przepisy przejściowe nie dotyczą przepisu art. 4a upsd. W okresie od dnia 13 maja 2006 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od spadków i darowizn od niektórych podatników (Dz. U. Nr 73, poz. 506) zapewniono równe traktowanie obywateli państw członkowskich UE (EOG), przez zaniechanie poboru podatku od spadków i darowizn od podatników, posiadających obywatelstwo jednego z ww. państw członkowskich Unii Europejskiej (EOG) mających miejsce zamieszkania na terytorium takiego państwa, z tytułu nabycia przez nich rzeczy lub praw majątkowych, określonych w art. 4 ust. 1 oraz art. 16 upsd. Przepis przejściowy art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej, pozwoli na skorzystanie z ulg podatkowych (wyłącznie tych, o których mowa w art. 4 ust. 1 i art. 16 upsd i w zakresie w jakim one obowiązywały do 31 grudnia 2006 r.) tym obywatelom państw EOG, którzy nabyli majątek w okresie od 13 maja 2005 r. do 31 grudnia 2006 r., a nie objęły ich przepisy ww. rozporządzenia.Oznacza to, Że przepisy przejściowe jedynie rozszerzyły z mocą wsteczną zakres podmiotowy zwolnień i ulg podatkowych.

Mając na względzie ww. przepisy przejściowe, w przypadku nabycia rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku przed 1 stycznia 2007 r., jak w Pana sytuacji, nabycie to podlega opodatkowaniu na ogólnych zasadach, określonych w powołanej ustawie, z uwzględnieniem kwoty wolnej i skali podatkowej, określonej dla nabywcy zaliczonego do I grupy podatkowej, a także zwolnień i ulg podatkowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 i art. 16 ustawy, o ile spełnione zostaną warunki do skorzystania z tych ulg. Brak jest bowiem norm, które skutkowałyby wcześniejszym, niż 1 stycznia 2007 r. wejściem w życie przepisów dotyczących przedmiotu opodatkowania, w tym zwolnieniu, o którym mowa w art.4a. Trudno przy tym zgodzić się z zarzutem nierównego traktowania podatników przez wprowadzenie zwolnienia od podatku dla osób najbliższych w odniesieniu do przypadków, w których nabycie nastąpiło od 1 stycznia 2007 r., gdyż wprowadzone przez ustawodawcę inne rozwiązania premiowałyby osoby będące w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej tylko z tego powodu, że nie przeprowadziły postępowania spadkowego.

W odniesieniu do drugiego pytania, dotyczącego wypełniania formularza SD-Z1, należy stwierdzić, że:
1) do składania zgłoszenia są zobowiązani nabywcy rzeczy lub praw majątkowych (małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha) w celu skorzystania ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ust. 1 i 2 znowelizowanej ustawy o podatku od spadków i darowizn,
2) w przypadku nabycia majątku w drodze dziedziczenia po 1 stycznia 2007 r., warunkiem do skorzystania ze zwolnienia jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, co do zasady, w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.
Spadkobiercy, którzy nabyli rzeczy lub prawa majątkowe w drodze spadku przed dniem wejścia w życie noweli, zobowiązani są do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3) w terminie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.”

P.S.
Udało mi się w końcu dotrzeć do TVN Niestety program był na tyle krótki, że właściwie niewiele dało się powiedzieć. Cóż, słowo pisane ma jednak dużą przewagę nad mediami elektronicznymi, które nie są w stanie przedstawić wszystkich aspektów spraw. No chyba, że jest to internet. Tu słowo pisane może wszak zaistnieć w szerszym wymierze niż na papierze.